بیماری های خود ایمنی : انواع، علائم و دلایل

0

بیماری خودایمنی عارضه‌ای است که در آن سیستم ایمنی بیمار به اشتباه به بدن او حمله می‌کند. سیستم ایمنی معمولا از بدن در برابر  جرم‌هایی نظیر باکتری‌ها و ویروس‌ها محافظت می‌کند. این سیستم وقتی حس کند که مواد بیگانه و مهاجم وارد بدن شده‌اند، ارتشی از سلول‌های مبارز را برای حمله به این مواد آزاد می‌کند. در این مقاله به بررسی بیماری های خود ایمنی میپردازیم.

در حالت عادی، سیستم ایمنی می‌تواند بین سلول‌های بیگانه و سلول‌های بدن تمایز قائل شود. اما در یک بیماری خودایمنی، سیستم ایمنی بخشی از بدن – مانند مفاصل یا پوست – را اشتباها بیگانه تشخیص می‌دهد. این سیستم سپس پروتئین‌هایی به نام اتوآنتی‌بادی‌ها را برای حمله به سلول‌های سالم بدن آزاد می‌کند.

برخی از بیماری های خود ایمنی تنها به یک عضو از بدن حمله می‌کنند. به طور مثال، دیابت نوع ۱ تنها به لوزالمعده آسیب می‌رساند، در حالی که سایر بیماری های خود ایمنی نظیر لوپوس، تمام بدن را هدف قرار می‌دهند.

چرا سیستم ایمنی به بدن حمله می‌کند؟

پزشکان نمی‌دانند که علت حملۀ اشتباه سیستم  ایمنی به بدن چیست. با این حال، برخی از مردم بیشتر در خطر ابتلا به بیماری های خود ایمنی هستند.

ابتلا به بیماری های خود ایمنی در زنان و مردان نسبت ۲ به ۱ دارد (۶٫۴ درصد از زنان در برابر ۲٫۷ درصد از مردان). این بیماری معمولا در سال‌های بچه‌آوری زنان بروز می‌کند (سنین ۱۴ تا ۴۴ سالگی).

برخی از بیماری های خود ایمنی در گروه‌های قومی خاص شایع‌تر هستند. به طور مثال، بیماری لوپوس آفریقایی‌-آمریکایی‌ها و هیسپانیک‌ها را بیشتر از سفیدپوستان مورد هدف قرار می‌دهد.

برخی از بیماری های خود ایمنی نظیر ام‌اس و لوپوس در خانواده‌ها وجود دارند. البته این بدین معنا نیست که تمام اعضای خانواده لزوما به یک بیماری یکسان مبتلا می‌شوند، اما آنها آسیب‌پذیری ابتلا به یک بیماری خودایمنی را به ارث می‌برند.

از آنجایی که شیوع بیماری های خود ایمنی رو به افزایش است، محققین گمانه‌زنی می‌کنند که عوامل محیطی نظیر عفونت‌ها و قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی یا حلال‌ها ممکن است در بروز این بیماری‌ها نقش داشته باشند.

رژیم غذایی غربی نیز یکی از عوامل مظنون است. خوردن غذاهای پرچرب، سرشار از شکر و بسیار فرآوری‌شده با التهاب ارتباط دارد که ممکن است زمینه را برای بروز یک واکنش ایمنی فراهم کند. با این حال، این ارتباط هنوز اثبات نشده است.

یک نظریۀ دیگر در این زمینه وجود دارد که به آن فرضیه بهداشت می‌گویند. بدلیل وجود واکسن‌ها و ضدعفونی‌کننده‌ها، کودکان امروزی در معرض بسیاری از جرم‌هایی که در گذشته وجود داشتند نیستند. فقدان این جرم‌ها باعث می‌شود تا سیستم ایمنی بدن به مواد بی‌خطر بیش از حد واکنش نشان دهد.

بیماری های خود ایمنی شایع

بیش از ۸۰ نوع بیماری خودایمنی وجود دارد که در ادامه رایج‌ترین آنها را معرفی می‌کنیم.

دیابت نوع ۱

لوزالمعده تولیدکننده هورمون انسولین است که به تنظیم کردن سطوح قند خون کمک می‌کند. در دیابت نوع ۱، سیستم ایمنی به سلول‌های تولیدکننده انسولین در لوزالمعده حمله کرده و آنها را نابود می‌کند.

قند خون بالا می‌تواند به رگ‌های خونی و همچنین قلب، کلیه‌ها، چشم‌ها و اعصاب آسیب برساند.

روماتیسم مفصلی (RA)

در روماتیسم مفصلی، سیستم ایمنی به مفاصل حمله می‌کند. این حمله باعث بروز قرمزی، گرما، درد و سفتی در مفاصل می‌شود.

برخلاف آرتروز که افراد مسن را هدف قرار می‌دهد، روماتیسم مفصلی می‌تواند حتی در ۳۰ سالگی بروز کند.

پسوریازیس/ آرتریت پسوریاتیک

سلول‌های پوست معمولا رشد کرده و سپس زمانی که دیگر نیازی به آنها نباشد، می‌ریزند. پسوریازیس باعث می‌شود تا سلول‌های پوست با سرعت بیش از حدی تکثیر شوند. در نتیجه سلول‌های زائد تشکیل شده و تکه‌های قرمز و پوست پوست شده‌ یا لکه‌هایی را بر روی پوست به وجود می‌آورند.

حدود ۳۰ درصد از افرادی که پسوریازیس دارند به ورم، سفتی و درد در مفاصل دچار می‌شوند. به این بیماری آرتریت پسوریاتیک گفته می‌شود.

بیشتر بخوانید:

ام‌اس

ام‌اس به غلافِ میلین آسیب می‌رساند که پوشش حفاظتیِ اطرافِ سلول‌های عصبی است. آسیب وارد شده به غلاف میلین بر روی انتقالِ پیام‌های بین مغز و بدن اثر می‌گذارد.

این آسیب می‌تواند به بروز علائمی نظیر بی‌حسی، ضعف، تعادل بافت‌ها و دشواری در راه رفتن منجر شود. این بیماری اشکال مختلفی دارد که با سرعت‌های متفاوتی پیشرفت می‌کنند. حدود ۵۰ درصد از افرادی که ام‌اس دارند تا ۱۵ سال بعد از مبتلا شدن به این بیماری، برای راه رفتن به کمک نیاز خواهند داشت.

لوپوس منتشر

اگرچه پزشکان در دهۀ ۱۸۰۰ میلادی لوپوس را بدلیل راشی که ایجاد می‌کند، به‌عنوان یک بیماری پوستی توصیف کردند، اما این بیماری در واقع اندام‌های مختلفی از بدن نظیر مفاصل، کلیه‌ها، مغز و قلب را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

درد مفصل، خستگی و راش‌ها از شایع‌ترین علائم این بیماری هستند.

بیماری التهابی روده

بیماری التهابی روده (IBD) عبارتی است که برای توصیف بیماری‌های التها‌ب‌زا در دیوارۀ روده‌ها استفاده می‌شود. هر نوع از IBD بخش متفاوتی از دستگاه گوارش را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

  • بیماری کرون می‌تواند هر بخشی از دستگاه گوارش – از دهان گرفته تا مقعد – را ملتهب کند.
  • کولیت زخمی تنها دیوارۀ روده بزرگ و مقعد را هدف قرار می‌دهد.

بیماری آدیسون

بیماری آدیسون غدد آدرنال را تحت تاثیر قرار می‌دهد که هورمون‌های کورتیوزل و آلدوسترون را تولید می‌کنند. کاهش بیش از حد این هورمون‌ها می‌تواند چگونگی استفاده و ذخیرۀ کربوهیدرات‌ها و قندها توسط بدن را تحت تاثیر قرار دهد.

علائم این بیماری عبارتند از ضعف، خستگی، کاهش وزن و افت قند خون.

بیماری گریوز

بیماری گریوز به غده تیروئید در گردن حمله می‌کند و باعث می‌شود تا این غده بیش از حد عادی هورمون تولید کند. هورمون‌های تیروئید نحوۀ مصرف انرژی یا سوخت‌وساز بدن را کنترل می‌کنند.

بیش از حد بالا بودنِ سطوح این هورمون‌ها باعث می‌شود تا فعالیت‌های بدن افزایش یافته و به بروز علائمی نظیر عصبی بودن، ضربان قلب سریع، عدم تحمل گرما و کاهش وزن منجر شوند.

یکی از علائم شایع این بیماری بیرون زدن چشم‌ها است که به آن برون‌چشمی می‌گویند. این مشکل تا ۵۰ درصد از افرادی که به بیماری گریوز مبتلا هستند را هدف قرار می‌دهد.

سایر بیماری های خود ایمنی شایع

  • سندرم شوگرن
  • تیروئیدیت هاشیموتو
  • میاستنی گراویس
  • واسکولیت
  • کم‌خونی پرنیشیوز
  • بیماری سلیاک

علائم بیماری های خود ایمنی

علائم اولیۀ بسیاری از بیماری های خود ایمنی شبیه به یکدیگرند:

  • خستگی
  • درد عضلات
  • ورم و قرمزی
  • تب با درجۀ پایین
  • دشواری در تمرکز کردن
  • بی‌حسی و مور مور شدن دستان و پاها
  • ریزش مو
  • راش‌های پوستی

همچنین ممکن است بیماری‌های جداگانه علائم مخصوص به خود را داشته باشند. به طور مثال، دیابت نوع ۱ باعث بروز عطش شدید، کاهش وزن و خستگی می‌شود. بیماری التهابی روده می‌تواند باعث بروز درد شکم، نفخ و اسهال شود.

علائم پسوریازیس یا روماتیسم مفصلی ممکن است گاهی اوقات پدیدار شده و گاهی اوقات برطرف شوند. به دوره‌های بروز علائم، دوره‌های عود بیماری گفته می‌شود. دوره‌هایی که علائم ناپدید می‌شوند، دوره‌های بهبودی نام دارند.

منبع healthline.com

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.