بتاکاروتن چیست و چه فوایدی دارد؟

0

بتاکاروتن نوعی آنتی‌اکسیدان است که به ویتامین آ تبدیل می‌شود و نقش بسیار مهمی در سلامتی دارد. علت رنگِ قرمز، زرد و نارنجی برخی از میوه‌ها و سبزیجات وجود بتاکاروتن در آنهاست. بتاکاروتن در زبان لاتین به معنای هویج است. بتاکاروتن برای اولین‌بار در سال ۱۸۳۱ میلادی توسط دانشمندی به نام H. Wackenroder کشف شد که آن را به صورت کریستال شده از هویج جدا کرد.

فواید بتاکاروتن

آنتی‌اکسیدان‌هایی نظیر بتـاکاروتن در مبارزۀ بدن با رادیکال‌های آزاد، نقشی حیاتی دارند. شواهد فراوانی وجود دارند که از مصرف آنتی‌اکسیدان‌ها برای کمک به بهبودی سلامتی حمایت می‌کنند. مصرف بـتاکاروتن با فواید زیر ارتباط داده شده است:

بهبود عملکرد شناختی

در مطالعه‌ای که ۱۸ سال به طول انجامید، بیش از ۴ هزار مرد مورد بررسی قرار گرفتند. این مطالعه مصرف درازمدت بتـاکاروتن را با کاهش سرعت زوالِ شناختی ارتباط داده است. با این حال، تفاوت قابل‌توجهی در کوتاه‌مدت مشاهده نشد. ممکن است عوامل دیگری در گروهی که بتـاکاروتن را در درازمدت مصرف کرده بودند نیز نقش داشته باشند.

تشویق سلامت پوست

مصرف بتـاکاروتن ممکن است به کاهش حساسیت به نور خورشید در برخی از افراد که به اختلال خون erythropoietic protoporphyria دچار هستند، کمک کند. همچنین ممکن است بتاکاروتن اثرات مشابهی در افرادی که به سایر بیماری‌های حساسیت به نور دچار هستند داشته باشد.

بتاکـاروتن همچنین ممکن است به کاهش اثرات فوتوتوکسیک داروها کمک کند. سایر پژوهش‌ها نشان داده‌اند که این آنتی‌اکسیدان ممکن است از آسیب پوستی جلوگیری کرده و در حفظ سلامت پوست و ظاهر آن نقش داشته باشد. این فواید ناشی از خواص آنتی‌اکسیدانی این ترکیب هستند. با این حال، مطالعات انجام شده در این زمینه جامع نیستند و به تحقیقات بیشتری نیاز است.

سلامت ریه

مقادیر بالای بتاکـاروتن (مکمل‌های ۱۵ میلی‌گرمی) ممکن است خطر ابتلا به سرطان ریه در افراد سیگاری را افزایش دهند. با این حال، مطالعه‌ای جدید که بر روی بیش از ۲۷۰۰ نفر انجام شد نشان می‌دهد که مصرف میوه‌ها و سبزیجات سرشار از کاروتنوئیدها نظیر بتاکـاروتن اثر مثبتی در مقابل سرطان ریه دارد.

کاهش دژنراسیون ماکولا

دژنراسیون وابسته به سن ماکولا (AMD) نوعی بیماری است که بینایی را هدف قرار می‌دهد. به گزارش محققین، مصرف مقادیر بالای بتاکـاروتن همراه با ویتامین ث، ویتامین ای، روی و مس ممکن است به کاهش ۲۵ درصدی خطر AMD پیشرفته بی‌انجامد.

با این حال، مقادیر بالای بتاکاروتن با افزایش احتمالِ بروز سرطان ریه در افراد سیگاری ارتباط داده شده‌اند. به همین دلیل، این فرمول دچار تغییراتی شد و بتاکاروتن از آن حذف گردید. برای افرادی که سیگاری نیستند، مشکلی در مصرف بتاکاروتن وجود ندارد، اما در هر صورت منابع غذایی همیشه امن‌ترین منبع بتاکاروتن هستند.

پیشگیری از سرطان

به گزارش موسسۀ ملی سرطان در آمریکا، آنتی‌اکسیدان‌هایی نظیر بتاکاروتن می‌توانند آسیب رادیکال آزاد را کاهش داده یا از آن پیشگیری کنند. این نوع آسیب با سرطان پیوند داده شده است. با این حال، بسیاری از مطالعات مشاهده‌ای نشان داده‌اند که نتایج متناقض هستند. به طور کلی، دنبال کردن یک رژیم سرشار از میوه‌ها، سبزیجات، مواد مغذی گیاهی و آنتی‌اکسیدان‌ها نسبت به مصرف مکمل بتاکاروتن ارجحیت دارد. این موضوع به ویژه برای کسانی که به سرطان مبتلا هستند مهم می‌باشد.

بیشتر بخوانید:

بتاکاروتن

غذاهای سرشار از بتاکاروتن

بتاکـاروتن به طور عمده در میوه‌ها و سبزیجاتی یافت می‌شود که رنگ آنها قرمز، نارنجی یا زرد است. با این حال، از سبزیجات برگدار سبز رنگ یا سایر سبزی‌های سبز رنگ غافل نشوید؛ زیرا این سبزیجات نیز حاوی مقادیر خوبی از آنتی‌اکسیدان‌ها هستند.

برخی از مطالعات نشان داده‌اند که مقادیر بالاتری از بتاکـاروتن در میوه‌ها و سبزیجات پخته شده وجود دارند. از آنجایی که بتاکاروتن به ویتامین آ محلول در چربی تبدیل می‌شود، مهم است که برای جذب مطلوب، آن را به همراه چربی میل کنید.

غذاهای سرشار از بتاکاروتن عبارتند از:

  • هویج
  • سیب‌زمینی شیرین
  • سبزیجات برگدار تیره و سبزرنگ نظیر کلم کالی و اسفناج
  • کاهوی رومی
  • کدو سبز
  • طالبی
  • فلفل دلمه‌ای قرمز و زرد
  • زردآلو
  • گلابی
  • کلم بروکلی

بتـاکاروتن در این گیاهان و ادویه‌ها نیز یافت می‌شود:

  • پاپریکا
  • فلفل کاین
  • چیلی
  • جعفری
  • مرزنگوش
  • مریم‌گلی
  • گشنیز

مصرف این غذاها، گیاهان و ادویه‌جات به همراه یک چربی سالم نظیر روغن زیتون، آووکادو یا مغزهای خوراکی و دانه‌ها می‌تواند به جذب بهتر آنها کمک کند.

مقدار مصرف بتاکاروتن

هیچ توصیۀ مشخصی برای مصرف بتاکاروتن وجود ندارد. با این حال، براساس راهنمایی‌های کلینیک مایو برای مصرف مکمل، مصرف ۶ تا ۱۵ میلی‌گرم بتـاکاروتن در روز بی‌خطر است. این برابر است با ۱۰ هزار تا ۲۵ هزار واحد فعالیت ویتامین آ – حدود ۷۰ درصد نیاز روزانه زنان و ۵۵ درصد نیاز روزانه مردان. برای کودکان، مصرف ۳ تا ۶ میلی‌گرم بتاکاروتن در روز قابل قبول است (۵ هزار تا ۱۰ هزار واحد فعالیت ویتامین آ یا ۵۰ تا ۸۳ درصد نیاز روزانه کودکان).

هر زمانی که قصد مصرف مکمل داشتید، با پزشک خود مشورت کنید تا نیازها و خطرات مربوطه بررسی شوند. با پزشک دربارۀ داروهای خاص یا عوامل سبکِ زندگی که بر روی دوزها و نیازها اثر می‌گذارند صحبت کنید.

آیا مصرف زیاد بتاکاروتن خطرناک است؟

مصرف مکمل بتـاکاروتن ممکن است خطر سرطان سینه در افراد سیگاری و مبتلا به آزبستوز را افزایش دهد. یک بررسی بزرگ در سال ۲۰۰۸ نشان می‌دهد که مصرف مکمل بتاکاروتن بعد از ۱۸ ماه به طور چشمگیری باعث افزایش خطر سرطان ریه شده است. خطر سرطان ریه در میان افراد سیگاری که مولتی‌ویتامین‌های حاوی بتاکاروتن مصرف می‌کردند در بالاترین حد خود قرار داشت.

این نتایج با یافته‌های مطالعه‌ای که در سال ۱۹۹۶ انجام شد در تناقض هستند. در این مطالعه مشخص گردید که مصرف ۵۰ میلی‌گرم بتـاکاروتن به صورت روزانه و برای ۱۲ سال با هیچ افزایشی در خطر ابتلا به سرطان ریه در ۲۲ هزار مردِ شرکت‌کننده در این مطالعه همراه نبوده است. این افراد یا سیگاری بودند یا سابقۀ مصرف سیگار را داشتند.

مصرف مکمل بتاکاروتن در مقادیر بالا به افراد سیگاری توصیه نمی‌شود. اما نشان داده شده که مصرف بتاکاروتن از طریق مواد غذایی بی‌خطر بوده و  ممکن است خطر سرطان و بیماری قلبی را کاهش دهد.

منبع healthline.com

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.