دیورتیکولیت : دلایل، علائم و روش‌های درمان

0

اگرچه بروز بیماری دیورتیکولار قبل از قرن بیستم نادر بوده، اما امروزه به یکی از مشکلات رایج سلامتی در جهان غرب تبدیل شده است. بیماری دیورتیکولار گروهی از بیماری‌ها را شامل می‌شود که دستگاه گوارش را هدف قرار می‌دهند. دیورتیکولیت (diverticulitis) جدی‌ترین نوع از بیماری دیورتیکولار است.

در این مقاله به بررسی دلایل، علائم و روش‌های درمان دیورتیکولیت می‌پردازیم.

دیورتیکولیت چیست؟

تشکیلاتی به نام دیورتیکول‌ها، از اجزای اصلی دیورتیکولیت هستند. دیورتیکول‌ها کیسه‌هایی هستند که در دستگاه گوارش و اغلب در روده بزرگ ایجاد می‌شوند.

این کیسه‌ها زمانی تشکیل می‌شوند که نقاط ضعیفِ دیوارۀ روده به شکل بادکنک از روده بیرون می‌زنند. وقتی این کیسه‌ها ملتهب شده یا باکتری‌ها در داخل آنها جمع می‌گردند، عفونت بروز کرده و می‌توان گفت که فرد به دیورتیکولیت دچار شده است.

دیورتیکولیت در اغلب موارد نیازمند درمان است، زیرا معمولا باعث بروز علائم شده و به عوارض جانبی جدی برای سلامتی منجر می‌گردد.

مقایسۀ دیورتیکولیت با دیورتیکولوز

دیورتیکول‌ها به خودی خود مضر نیستند. اگر دیورتیکول‌های شما عفونی یا ملتهب نباشند، به دیورتیکولوز دچار هستید. این بیماری معمولا علائمی ندارد و نیازمند درمان نیست.

اگر دیورتیکولوز باعث بروز علائم شود، به آن symptomatic uncomplicated diverticular disease یا SUDD گفته می‌شود. این بیماری باعث بروز علائمی شبیه به علائم سندرم روده تحریک‌پذیر می‌شود، مانند درد معده و نفخ کردن.

خبر خوب برای افراد مبتلا به دیورتیکولوز این است که تنها ۱۰ تا ۲۰ درصد از مبتلایان به این عارضه به نوع SUDD دچار می‌شوند. در میان این افراد، حدود ۴ درصد از آنها به دیورتیکولیت حاد مبتلا می‌گردند.

علاوه بر این، معمولا حدود ۷ سال طول می‌کشد تا این بیماری پیشرفت کرده و به دیورتیـکولیت تبدیل گردد. از ۴ درصدی که به دیورتیکولیت مبتلا می‌شوند، تنها ۱۵ درصد از آنها با عوارض جانبی این بیماری مواجه می‌گردند.

پیشرفت بیماری

اگر دوره‌ای از دیورتیـکولیت را تجربه کنید، این دوره می‌تواند به صورت حاد یا یک مشکل کوتاه‌مدت دوباره تکرار شود. با این حال، احتمال بروز دوبارۀ آن قطعی نیست.

براساس نتایج یک مطالعه، در میانِ کسانی که یک دوره دیورتیکولیت را تجربه کرده بودند، حدود ۳۹ درصد از آنها با یک حملۀ حاد در طول ۵ سال مواجه گشتند.

در مطالعۀ دیگری مشخص گردید که اولین حمله معمولا بدترین نوع حمله است. این ممکن است ناشی از تجمع زخم بافت در دیورتیکول‌ها باشد که از بروز سوراخ‌ها در آینده جلوگیری می‌کند. بنابراین، اگر اولین حملۀ شما خفیف بوده، احتمال اجتناب از مشکلات جدی در آینده بالا است.

اما دیورتیکولیت در برخی از افراد می‌تواند پیشرفت کرده و به یک مشکل مزمن یا طولانی‌مدت تبدیل گردد. این بیماری در چنین افرادی می‌تواند بسیار جدی‌تر باشد. معمولا در چنین شرایطی انجام جراحی برای خارج کردن بافت مریض در نظر گرفته می‌شود.

چه کسانی در خطر هستند؟

اگرچه عوامل خطر مختلفی برای دیورتیکولیت وجود دارند، اما اصلی‌ترین عامل سن و سال است. هرچه سن‌تان بالاتر باشد، بیشتر در خطر ابتلا به این بیماری هستید.

دیورتیکولوز که پیشگامِ دیورتیکولیت است، در میان سالمندان بسیار رایج می‌باشد، به ویژه در کسانی که بالای ۶۰ سال سن دارند. ۶۰ درصد از افراد ۷۰ ساله به بالا دیورتیکولوز دارند و این میزان در افراد ۸۰ ساله به بالا ۷۵ درصد است.

با این حال، افراد جوان نیز در سطحی از خطرِ مخصوص به خودشان قرار دارند. یک مطالعه نشان می‌دهد که هرچه در هنگام تشخیص دیورتیکولوز جوان‌تر باشید، خطر پیشرفت کردن و تبدیل شدن آن به دیورتیکولیـت بالاتر است.

دلایل دیورتیکولیت

پزشکان تصور می‌کنند که یک دلیل مشخص برای ابتلا به دیورتیکولیت وجود ندارد. آنها اجماع نظر دارند که ریشۀ علت این بیماری مربوط به مدفوعی است که دهانۀ دیورتیکول‌ها را مسدود می‌کند و به بروز التهاب و عفونت می‌انجامد. با این حال، پزشکان گمان می‌کنند که دلایل این مسدودیت در هر فرد می‌تواند متفاوت باشد.

به نظر می‌رسد که عوامل مختلفی می‌توانند به دیورتیکـولیت ختم شوند. نظرات محققین دربارۀ این عوامل در طول سالهای مختلف تغییر کرده است. به طور مثال، یبوست دیگر به‌عنوان یک عامل خطر برای این بیماری در نظر گرفته نمی‌شود.

بیشتر بخوانید:

تحقیقات اخیر از چندین عامل خطر برای دیورتیکولیت حمایت می‌کنند:

  • رژیم غذایی کم‌فیبر: مدت مدیدی است که کمبود فیبر به‌عنوان یک عامل خطر در نظر گرفته می‌شود، اما تحقیقات در این زمینه نتایج متناقضی داشته‌اند. در هر صورت، همچنان برخی تصور می‌کنند که این عامل با شروع دیورتیکولیت در ارتباط می‌باشد.
  • وراثت: به نظر می‌رسد که دیورتیکولیت با وراثت در ارتباط است. یک مطالعه بر روی خواهران و برادران و دوقلو‌ها نشان می‌دهد که بیش از ۵۰ درصد از پتانسیل خطر ابتلا به بیماری دیورتیکولار ناشی از ژنتیک است.
  • چاقی: چاق بودن یک عامل خطر واضح برای دیورتیکولیت است. پژوهش‌ها نشان داده‌اند که چاقی باعث افزایش خطر دیورتیکولیت و خونریزی می‌شود، اما محققین مطمئن نیستند که علت این ارتباط چه می‌باشد.
  • فقدان تمرین بدنی: مشخص نیست که زندگی کم‌تحرک یک عامل خطر واقعی باشد یا خیر، اما تحقیقات نشان داده‌اند که ورزش می‌تواند خطر بیماری دیورتیکولار را کاهش دهد. به نظر می‌رسد افرادی که روزانه کمتر از ۳۰ دقیقه ورزش می‌کنند، بیشتر در خطر این بیماری هستند.
  • سیگار کشیدن: پژوهش‌ها نشان می‌دهند که سیگار کشیدن خطر ابتلا به بیماری دیورتیکولار را افزایش می‌دهد.
  • داروها: مصرف منظم آسپیرین و سایر داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی ممکن است خطر ابتلا به دیورتیکولیت را افزایش دهد. به نظر می‌رسد که مصرف مخدرها و استروئیدها خطر بروز سوراخ گوارشی را افزایش می‌دهد که یکی از عوارض جانبی جدیِ دیورتیکولیت می‌باشد.
  • کمبود ویتامین دی: یک مطالعه نشان می‌دهد که افراد مبتلا به دیورتیکولیت پیچیده، در مقایسه با افرادی که دیورتیکولیت غیرپیچیده دارند، ممکن است سطوح پایین‌تری از ویتامین دی را در بدن خود داشته باشند. این مطالعه نشان می‌دهد که سطوح ویتامین دی ممکن است با عوارض جانبی این بیماری در ارتباط باشند، اگرچه دلیل این ارتباط مشخص نیست.
  • جنسیت: به نظر می‌رسد که در افراد ۵۰ ساله و جوان‌تر، دیورتیکولیت کمی در مردان شایع‌تر از زنان است. اما در افرادی بالای ۵۰ سال به نظر می‌رسد که این بیماری کمی بیشتر در زنان شایع‌تر باشد.

علائم و نشانه‌ها

درد در ناحیۀ شکم از رایج‌ترین علائم این بیماری است. این درد معمولا در قسمت پایینی و سمت چپ شکم رخ می‌دهد. این بیماری در اغلب موارد بر روی بخشی از روده که در این ناحیه قرار دارد اثر می‌گذارد.

شایع‌ترین علائم دیورتیکولیت عبارتند از:

  • درد شکم
  • تب
  • حالت تهوع
  • استفراغ
  • افزایش نیاز به دفع ادرار، دفع ادرار بیش از حد عادی، یا سوزش هنگام دفع ادرار
  • یبوست
  • اسهال

خون در مدفوع و همچنین خونریزی از مقعد هر دو می‌توانند از علائم دیورتیکولیت و دیورتیکولوز باشند. تحقیقات نشان می‌دهند که تا ۱۷ درصد از افراد مبتلا به دیورتیکولیت مزمن، خونریزی را تجربه می‌کنند.

زمان مراجعه به پزشک

اگر درد شکم خفیف بعد از ۲۴ ساعت برطرف نشود، باید با پزشک خود تماس بگیرید. اگر درد شکم‌تان در حال بدتر شدن است یا اگر درد شکم با خونریزی یا علائم جدی‌تر نظیر تب، حالت تهوع، استفراغ یا اسهال همراه می‌باشد، سریعا با پزشک‌تان تماس بگیرید.

درمان‌های مرسوم برای دیورتیکولیت

درمانی که پزشک برای شما تجویز می‌کند به میزانِ شدت بیماری بستگی دارد.

در اغلب موارد – حدود ۷۵ درصد – دیورتیکولیت از نوع غیرپیچیده است. این بدین معناست که به غیر از التهاب یا عفونت احتمالی ناشی از دیورتیکولیت، مشکل دیگری را تجربه نخواهید کرد.

اگر به دیورتیکولـیت غیرپیچیده دچار باشید، پزشک‌تان به احتمال زیاد نوعی روش درمانی را توصیه می‌کند که احتمالا در خانه قابل انجام است. اگر پزشک نگران علائم‌تان باشد، ممکن است بستری شدن در بیمارستان را تجویز کند.

اگر در خانه باشید، پزشک‌تان احتمالا توصیه می‌کند تا به خوبی استراحت کرده و مایعات زیادی بنوشید تا علائم‌تان برطرف شوند. همچنین باید بعد از چند روز به پزشک مراجعه کنید تا وضعیت‌تان را دوباره ارزیابی کند.

در عین حال، ممکن است پزشک درمان‌هایی نظیر مصرف دارو، رژیم مایعات یا یک رژیم غذایی کم‌فیبر را توصیه یا تجویز کند.

دارو

پزشک ممکن است برای درمان هرگونه عفونتی مصرف آنتی‌بیوتیک‌هایی نظیر مترونیدازول یا آموکسی‌سیلین را تجویز کند. تحقیقات جدید نشان می‌دهند که مصرف آنتی‌بیوتیک برای درمان دیورتیـکولیت غیرپیچیده همیشه لازم نبوده یا مفید نمی‌باشد. پزشک باید دربارۀ مفید بودن این داروها برای شما تصمیم بگیرد.

همچنین ممکن است پزشک‌تان مصرف داروهای مسکن بدون نسخه نظیر استامینوفن را برای کاهش ناراحتی توصیه کند.

رژیم مایعات کوتاه‌مدت

شاید پزشک‌تان توصیه کند که تنها برای چند روز فقط مایعات شفاف مصرف کنید. این رژیم می‌تواند به دستگاه گوارش‌تان استراحت داده و به ریکاوری کمک کند.

رژیم کم‌فیبر

در حالی که علائم‌تان در حال بهبودی هستند، یا اگر علائم‌تان از همان ابتدا بسیار خفیف بوده‌اند، ممکن است پزشک دنبال کردن رژیم غذایی کم‌فیبر را برای ریکاوری دستگاه گوارش توصیه کند.

مراقبت

شاید پزشک توصیه کند که بعد از تجربۀ اولین دورۀ دیورتیکولیت، هر شش تا هشت هفته یکبار یک کولونوسکوپی دریافت کنید. این آزمایش می‌تواند برای تایید مرتبط نبودن دوره دیورتیکولیت به سایر مشکلات مفید باشد.

منبع healthline.com

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.