فتق دیسک بین مهره ای : علائم، دلایل و درمان

0

ستون فقرات از چند سری استخوان (مهره) تشکیل شده است که بر روی هم قرار گرفته‌اند. این ستون از بالا به پایین حاوی هفت استخوان در ستون فقرات گردنی، دوازده استخوان در ستون فقرات سینه‌ای و پنج استخوان در ستون فقرات کمری است و در پایین‌ترین قسمت استخوان خاجی (ساکروم) و دنبالچه را شامل می‌شود. این استخوان‌ها از طریق دیسک‌ها بر روی هم نگه داشته می‌شوند. این دیسک‌ها از استخوان‌ها در برابر شوک و ضربه‌های ناشی از فعالیت‌های روزانه نظیر پیاده‌روی، وزنه برداشتن و چرخیدن محافظت می‌کنند. در این مقاله به بررسی فتق دیسک بین مهره ای خواهیم پرداخت.

هر دیسک حاوی دو قسمت است: یک قسمت درونیِ نرم و ژله‌ای و یک قسمت بیرونیِ حلقه‌ای و سفت. صدمه یا ضعف می‌تواند باعث شود تا قسمت درونی بیرون زده و وارد قسمت بیرونی و حلقه‌ای شود. به این مشکل فتق دیسک بین مهره ای یا بیرون زدگی دیسک گفته می‌شود. این عارضه باعث بروز درد و ناراحتی می‌شود. اگر دیسک بیرون زده به یکی از عصب‌های ستون فقرات فشار وارد کند، ممکن است بی‌حسی و درد را در نواحی اطرافِ عصب مورد نظر تجربه کنید. در موارد شدید، ممکن است برای خارج کردن یا ترمیم فتق دیسک به جراحی نیاز باشد.

علائم فتق دیسک بین مهره ای

فتق دیسک بین مهره ای ممکن است در هر قسمتی از ستون فقرات – از گردن گرفته تا قسمت پایینی کمر – بروز کند. قسمت پایینی کمر از رایج‌ترین نواحی بروز فتق دیسک بین مهره ای است. ستون فقرات شما شبکه‌ای پیچیده از عصب‌ها و رگ‌های خونی است. یک دیسک بیرون زده می‌تواند فشار مازادی بر روی این عصب‌ها و ماهیچه‌های اطراف آنها وارد کند.

علائم فتق دیسک بین مهره ای عبارتند از:

  • درد و بی‌حسی، که اغلب در یک سمت از بدن رخ می‌دهند
  • دردی که به بازوها و پاها گسترش می‌یابد
  • دردی که شب‌ها بدتر شده یا با حرکات خاصی شدت پیدا می‌کند
  • دردی که بعد از ایستادن یا نشستن بدتر می‌شود
  • درد هنگام راه رفتن در مسافت‌های کوتاه
  • ضعف عضلانی بدون دلیل
  • مور مور شدن، درد یا احساس سوزش در نواحی تحت تاثیر قرار گرفته

نوع درد می‌تواند در هر فرد متفاوت باشد. در صورتی که دردتان به بی‌حسی یا مور مور شدن منجر شده است و توانایی‌تان برای کنترل عضلات را تحت تاثیر قرار داده، حتما به پزشک مراجعه کنید.

دلایل فتق دیسک بین مهره ای

فتق دیسک زمانی رخ می‌دهد که قسمت بیرونی و حلقوی دیسک ضعیف شده یا پاره می‌شود و اجازه می‌دهد تا قسمت درونی دیسک از جای خود خارج گردد. این مشکل در اثر افزایش سن به وجود می‌آید. برخی از حرکات خاص نیز ممکن است باعث بروز فتق دیسک بین مهره ای شوند. ممکن است زمانی که در حال چرخش بوده یا در حال بلند کردن چیزی هستید، دیسک از جای خود خارج گردد. بلند کردن یک شی بسیار بزرگ و سنگین می‌تواند فشار زیادی بر قسمت پایینی کمر وارد کند و به فتق دیسک بین مهره ای منجر گردد. اگر شغل‌تان فعالیت جسمانی زیادی می‌طلبد و باید اشیاء بسیاری را بلند کنید، ممکن است با افزایش خطر فتق دیسک روبه‌رو باشید.

افراد دارای اضافه وزن نیز با افزایش خطر فتق دیسک بین مهره ای مواجه‌اند، زیرا دیسک‌های آنها باید وزن اضافه را تحمل کنند. عضلات ضعیف و سبک زندگی بی‌تحرک می‌توانند در بروز فتق دیسک بین مهره ای نقش داشته باشند.

با افزایش سن، احتمال بروز فتق دیسک بین مهره ای نیز افزایش پیدا می‌کند. دلیل این ارتباط این است که با افزایش سن، مقداری از محتوای آبِ حفاظت کننده در دیسک‌ها از بین می‌رود. در نتیجه، خارج شدن آنها از جای خودشان راحت‌تر می‌شود. فتق دیسک بین مهره ای در مردان شایع‌تر از زنان است.

تشخیص فتق دیسک بین مهره ای

پزشک برای تشخیص از بررسی جسمانی استفاده می‌کند و به دنبال منبع درد و ناراحتی بیمار می‌گردد. این فرآیند بررسی عملکرد عصب و قدرت عضلانی را شامل می‌شود و همچنین پزشک بروز درد هنگام حرکت یا لمس کردن ناحیۀ مورد نظر را بررسی می‌کند. پزشک از شما دربارۀ سابقۀ پزشکی و علائم‌تان سوال خواهد کرد و به دنبال این خواهد بود که متوجه شود چه زمانی برای اولین بار علائم فتق دیسک را تجربه کرده‌اید و چه فعالیت‌هایی باعث افزایش دردتان می‌شوند.

آزمایشات تصویربرداری می‌توانند به پزشک کمک کنند تا استخوان‌ها و عضلاتِ ستون فقرات را مشاهده کرده و در صورت وجود نواحی آسیب‌دیده، آنها را مشخص کند. چند نمونه از اسکن‌های تصویربرداری از این قرارند:

  • پرتو ایکس (ایکس-ری)
  • سی‌تی اسکن
  • اسکن‌های ام‌آر‌آی
  • دیسکوگرام

پزشک شما می‌تواند تمام این روش‌های تشخیص را با یکدیگر ادغام کرده و برای مشخص کردن علت درد، ضعف یا ناراحتی از آنها استفاده کند.

فتق دیسک بین مهره ای

بیشتر بخوانید:

عوارض جانبی فتق دیسک

فتق دیسک بین مهره ای در صورتی که شدید بوده و درمان نشده باشد، می‌تواند به آسیب عصبی دائمی منجر گردد. در موارد بسیار نادر، یک دیسک بیرون‌زده می‌تواند ضربه‌های عصبی به دم اسب (ریشه‌های اعصاب کمری و خاجی در زیر طناب نخاعی) را قطع کند. این می‌تواند باعث از دست دادن کنترل مثانه یا روده گردد.

یکی دیگر از عوارض جانبی درازمدت بی‌حسی سدل (saddle anesthesia) است. در چنین وضعیتی، دیسک بیرون زده به عصب‌ها فشار وارد کرده و منجر به از دست دادن حس در نواحی داخلی ران‌ها، پشت پاها و اطراف مقعد می‌شود.

اگرچه علائم فتق دیسک بین مهره ای ممکن است بهبود پیدا کنند، اما احتمال وخیم‌تر شدن آنها نیز وجود دارد. اگر توانِ انجام فعالیت‌های روزانه را ندارید، زمان آن فرا رسیده که به پزشک مراجعه کنید.

درمان فتق دیسک بین مهره ای

روش‌های درمانی فتق دیسک بین مهره ای می‌توانند از روش‌های محافظه‌کارانه تا جراحی را شامل شوند. درمان معمولا به این بستگی دارد که ناراحتی بیمار در چه سطحی بوده و دیسک تا چه حد از جای خود بیرون آمده باشد.

اغلب مردم می‌توانند با انجام یک برنامۀ ورزشی که بر روی تقویت کمر و عضلات اطراف آن تمرکز دارد، فتق دیسک را تسکین دهند. یک فیزیوتراپ ممکن است برای کاهش درد، انجام تمرین‌های تقویت‌کننده کمر را توصیه کند.

مصرف مسکن‌های بدون نسخه، اجتناب از بلند کردن اجسام سنگین و قرار نگرفتن در موقعیت‌های دردناک، می‌توانند به تسکین درد کمک کنند.

اگرچه دست کشیدن از تمام فعالیت‌های جسمانی هنگام تجربۀ درد یا ناراحتی ناشی از فتق دیسک وسوسه‌انگیز است، اما اینکار می‌تواند به ضعیف شدن عضلات و سفتیِ مفاصل منجر گردد. به جای اینکار، سعی کنید که تا حد امکان از طریق تمرین‌های کششی یا فعالیت‌هایی که شدت کمی دارند، نظیر پیاده‌روی، سطح فعالیت خود را بالا نگه دارید.

اگر داروهای بدون نسخه جوابگوی درد دیسک‌تان نباشند، ممکن است پزشک‌تان داروهای قوی‌تری را تجویز کند که عبارتند از:

  • آرامبخش‌های عضلانی برای تسکین اسپاسم‌های عضلانی
  • مخدرها برای تسکین درد
  • داروهای درد عصب نظیر گاباپنتین یا دولوکستین

اگر علائم‌تان در طول شش هفته کاهش نداشته باشند یا دیسک بیرون‌زده عملکرد عضلانی را تحت تاثیر قرار دهد، ممکن است پزشک انجام عمل جراحی را توصیه کند. جراح ممکن است قسمتِ آسیب دیده یا بیرون‌زدۀ دیسک را – بدون حذف کردن کاملِ دیسک – خارج کند. به این جراحی میکرودیسککتومی گفته می‌شود.

در موارد شدیدتر، ممکن است پزشک دیسک را با یک دیسک مصنوعی جایگزین کرده، یا دیسک را کاملا خارج کرده و مهره‌های میانی را به یکدیگر جوش دهد. این عمل همراه با لامینکتومی و جوش دادن مهره‌ها، باعث می‌شود تا ثبات ستون فقرات افزایش یابد.

دورنمای فتق دیسک

اغلب کسانی که به فتق دیسک بین مهره‌ای دچار هستند، به روش‌های درمانی محافظه‌کارانه واکنش خوبی نشان می‌دهند و بعد از گذشت شش هفته از روند درمان، درد و ناراحتی آنها به طور تدریجی کاهش می‌یابد.

آیا می‌توان از فتق دیسک پیشگیری کرد؟

شاید پیشگیری از فتق دیسک ممکن نباشد، اما می‌توانید قدم‌هایی را برای کاهش خطر بروز فتق دیسک بردارید. این قدم‌ها از این قرارند:

  • برای بلند کردن اجسام از تکنیک‌های ایمن استفاده کنید: خم شوید و جسم را از زانوها بلند کنید و نه از کمرتان.
  • وزن سالم و مطلوب را حفظ کنید.
  • از نشستن‌های طولانی‌مدت پرهیز کنید. در فواصل معین بلند شوید و حرکات کششی انجام دهید.
  • از تمرین‌هایی که عضلات کمر، پاها و شکم را تقویت می‌کنند استفاده کنید.
منبع healthline.com

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.