سردردهای هورمونی : علل، علائم و درمان

0

سردردها می‌توانند ناشی از عوامل مختلفی باشند؛ از جمله عوامل ژنتیک و محرک‌های غذایی. نوسانات هورمونی در زنان یکی از اصلی‌ترین عوامل بروز سردردهای مزمن و میگرن‌های قاعدگی هستند. سطوح هورمونی در دورۀ قاعدگی، بارداری و یائسگی دستخوش تغییرات می‌شوند و همچنین توسطِ داروهای ضدبارداری خوراکی و درمان‌های جایگزینی هورمون تحت تاثیر قرار می‌گیرند. داروها و روش‌های درمانی فراوانی وجود دارند که می‌توانند به تسکین سردردها کمک کنند. زنانی که سردردهای هورمونی را تجربه می‌کنند، معمولا با وارد شدن به دورۀ بارداری یا نزدیکی به یائسگی، با تسکین سردرد مواجه می‌شوند.

دلایل سردردهای هورمونی

سردردها، به ویژه سردردهای میگرنی، با هورمون استروژن زنان در ارتباط هستند. استروژن مواد شیمیایی موجود در مغز را که بر روی حس درد اثر می‌گذارند، کنترل می‌کند. کاهش سطوح استروژن می‌تواند باعث برانگیختگی سردرد شود. سطوح هورمونی به دلایل مختلفی دستخوش تغییرات می‌شوند؛ این دلایل عبارتند از:

سیکل قاعدگی: سطوح استروژن و پروژسترون در دورۀ قاعدگی به پایین‌ترین حد خود می‌رسند.

بارداری: سطوح استروژن در دورۀ بارداری افزایش می‌یابند. برای بسیاری از زنان، سردردهای هورمونی در دوران بارداری ناپدید می‌شوند. البته برخی از زنان میگرن‌های اولیه را در ابتدای بارداری تجربه خواهند کرد و سپس بعد از سه ماهه اول بهبود می‌یابند. بعد از زایمان، سطوح استروژن به سرعت افت می‌کنند.

پیش‌یائسگی و یائسگی: نوسانات هورمونی در پیش‌یائسگی (سالهای قبل از فرا رسیدن یائسگی) باعث بروز سردردهای بیشتر در برخی از زنان می‌شوند. تقریبا دوسوم زنانی که تجربۀ میگرن دارند، با رسیدن به یائسگی، تسکین علائم را تجربه می‌کنند. البته برای برخی میگرن شدت پیدا می‌کند. این می‌تواند ناشی از درمان‌های جایگزینی هورمون باشد.

داروهای ضدبارداری خوراکی و درمان جایگزینی هورمون: قرص‌های کنترل بارداری و درمان جایگزینی هورمون، می‌توانند باعث کاهش و افزایش سطوح هورمون‌ها شوند. زنانی که میگرن آنها ناشی تغییرات هورمونی و مصرف قرص است، معمولا در هفتۀ آخر سیکلِ درمانی خود حملات میگرن را تجربه می‌کنند. در این سیکل قرص‌های مصرفی حاوی هورمون نیستند.

سایر عوامل

تصور می‌شود که ژنتیک در بروز میگرن‌های مزمن نقش دارد. افرادی که به میگرن مبتلا هستند، معمولا ترکیبی از عوامل محرک سردرد را دارند. علاوه بر هورمون‌ها، این عوامل نیز در بروز سردرد موثرند:

  • نخوردن وعده‌های غذایی
  • خواب بیش از حد یا بسیار کم
  • نورها، صداها یا بوهای شدید
  • تغییرات آب و هوایی شدید
  • نوشیدنی‌های حاوی الکل
  • مصرف بیش از حد کافئین یا ترک کافئین
  • استرس
  • گوشت‌های فرآوری‌شده، سوسیس‌ها و ماهی دودی
  • مونوسدیم گلوتامات (MSG)، که یک طعم‌دهنده است
  • پنیرهای قدیمی
  • محصولات سویا
  • شیرین‌کننده‌های مصنوعی

علائم سردردهای هورمونی

ویژگی اصلی سردردهای هورمونی ، میگرن یا سردرد است. با این حال، بسیاری از زنان علائم دیگری را نیز تجربه می‌کنند که این علائم می‌توانند به پزشک در تشخیص سردردهای هورمونی کمک کنند.

میگرن‌های قاعدگی یا هورمونی به میگرن معمولی شبیه هستند و ممکن است با استنشاق یک عطر تحریک شوند. میگرن یک درد شدید است که در یک سمت از سر شروع می‌شود. میگرن ممکن است با حساسیت به نور، حالت تهوع و استفراغ همراه باشد.

سایر علائم سردردهای هورمونی عبارتند از:

  • کاهش اشتها
  • خستگی
  • آکنه
  • درد مفصل
  • کاهش دفعات ادرار
  • کاهش هماهنگی بدن
  • یبوست
  • هوس‌ الکل، نمک یا شکلات

درمان سردردهای هورمونی

درمان‌های خانگی

هرچه زودتر درمان سردرد را آغاز کنید، نتیجۀ بهتری خواهید گرفت. این روش‌ها می‌توانند به شما کمک کنند:

  • نوشیدن آب زیاد و حفظ آب بدن
  • دراز کشیدن در اتاق تاریک و آرام
  • قرار دادن بستۀ یخ یا حولۀ سرد بر روی سر
  • ماساژ دادن نواحی دردناک
  • تنفس عمیق یا سایر تمرینات آرامش‌بخش

ممکن است پزشک مصرف مکمل‌های منیزیم را توصیه کند، که می‌توانند به کاهش شدت سردرد کمک کنند. کاهش استرسِ زندگی نیز می‌تواند در پیشگیری از سردرد یا حملات میگرن موثر باشد. سایر روش‌های درمانی عبارتند از طب سوزنی و ماساژ.

دارو

برخی از داروها بر روی درمان حاد تمرکز دارند. این داروها زمانی مصرف می‌شوند که سردرد یا حملۀ میگرن شروع می‌شود. این داروها عبارتند از:

  • داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی که نیازی به نسخۀ پزشک ندارند، مانند ایبوپروفن
  • تریپتان که نوعی داروی مخصوص میگرن است و می‌تواند شدت حملۀ میگرنی را کاهش دهد
بیشتر بخوانید:

درمان پیشگیرانه و داروها، ممکن است برای زنانی که سردردهای هورمونی را تجربه می‌کنند مورد استفاده قرار بگیرند. این داروها ممکن است به صورت روزانه یا وقتی که محتمل‌ترین زمان برای بروز سردرد هورمونی است مصرف شوند. این داروها عبارتند از:

  • مسدود کننده‌های بتا
  • آنتی‌کانولسانت‌ها
  • مسدود کننده‌های کانال کلسیم
  • ضدافسردگی‌ها

سردردهای هورمونی

هورمون درمانی

اگر داروهای پیشگیرانه موثر نباشند، ممکن است پزشک هورمون درمانی را تجویز کند. ممکن است بیمار به صورت روزانه قرص استروژن یا پچ استروژن دریافت کند.

استفاده از قرص‌های ضدبارداری برای متعادل کردن هورمون‌ها و کاهش سردردهای هورمونی نیز رایج است. اگر در حال مصرف داروهای ضدبارداری هورمونی هستید و سردردهای هورمونی را تجربه می‌کنید، ممکن است پزشک مقدار مصرف دارو را تغییر دهد. با توجه به مشکل بیمار، امکان دارد که پزشک دارو را تغییر داده و دوز کمتری از استروژن را برای کاهش علائم استفاده کند.

هنگام بارداری و شیردهی

اگر به فکر باردار شدن بوده یا در حال حاضر باردار هستید، و یا در دوران شیردهی قرار دارید، باید پزشک‌تان را در جریانِ تمام داروهای مصرفی خود قرار دهید. برخی از داروهای ضدسردرد ممکن است بر روی رشد جنین تاثیر بگذارند. ممکن است پزشک جایگزین‌های بی‌خطری را برای داروهایتان معرفی کند.

هنگام پیش‌یائسگی یا یائسگی

اگر داروی جایگزینی هورمون مصرف می‌کنید و سردردتان افزایش یافته است، از پزشک‌تان بخواهید تا مقدار مصرف دارو را تغییر دهد. یک پچِ استروژن می‌تواند مقدار کم و باثباتی از استروژن را وارد بدن کند که دفعات و شدت سردردها را کاهش می‌دهد.

پیشگیری از سردردهای هورمونی

اگر سردردهایتان مداوم هستند، از پزشک بخواهید تا داروهای پیشگیرانه برایتان تجویز کند. مصرف این داروها چند روز قبل از شروع دورۀ سردرد آغاز شده و تا دو هفته ادامه می‌یابد. در برخی موارد، نیاز به مصرف روزانۀ دارو است.

سیکل قاعدگی، رژیم‌غذایی، خواب و عادت‌های ورزشی خود را یادداشت کنید. اینکار به شناسایی محرک‌ها کمک می‌کند.

اگر داروهای ضدبارداری خوراکی مصرف می‌کنید، از پزشک‌تان دربارۀ این موارد سوال کنید:

  • تغییر به برنامه‌ای که روزهای مصرف دارونما در آن کم بوده یا اصلا وجود نداشته باشد
  • مصرف قرص‌هایی که استروژن کمتری دارند
  • مصرف قرص‌های کم‌استروژن در روزهای مصرف دارونما
  • استفاده از پچ استروژن در روزهای مصرف دارونما
  • استفاده از قرص‌های ضدبارداری که فقط حاوی پروژستین هستند

اگر در حال حاضر قرص‌های ضدبارداری مصرف نمی‌کنید، با پزشک خود دربارۀ مصرف آنها برای کاهش سردردهای هورمونی مشورت کنید.

عوارض جانبی و علائم اورژانسی

افرادی که میگرن را تجربه می‌کنند، بیشتر در خطر تجربۀ این مشکلات هستند:

  • افسردگی
  • اضطراب
  • اختلالات خواب

 زنانی که سردردهای هورمونی مکرر دارند یا با میگرن‌های قاعدگی مواجه هستند، مستعد این مشکلات نیز می‌باشند.

مصرف داروهای ضدبارداری خوراکی و استروژن برای بسیاری از زنان بی‌خطر است، اما این داروها با افزایش خفیفِ خطر سکته مغزی و لخته‌های خون همراه می‌باشند. زنانی که فشارخون بالا داشته یا سابقۀ سکته مغزی در خانوادۀ خود دارند، بیشتر در خطر این عوارض جانبی می‌باشند.

اگر یک سردرد ناگهانی و شدید را به همراه علائم زیر تجربه کردید، حتما سریعا با اورژانس تماس بگیرید:

  • سرگیجه
  • سفتی گردن
  • راش
  • تنگی نفس
  • نابینایی
  • سایر علائم شدید
منبع healthline.com

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.