هیدرونفروز یا ورم کلیه چیست؟

0

هیدرونفروز یا ورم کلیه نوعی عارضه است که معمولا در اثر تخلیۀ نامناسب ادرار از کلیه به مثانه رخ میدهد. این ورم در اغلب موارد تنها در یکی از کلیه‌ها بروز می‌کند، اما امکان ورم هر دو کلیه نیز وجود دارد.

هیدرونفروز یک بیماری اولیه نیست، بلکه از نوع ثانویه بوده و در نتیجۀ یک بیماری دیگر رخ می‌دهد. هیدرونفروز یک بیماری ساختاری بوده و در نتیجۀ انسداد یا ایجاد مانع در مجاری ادراری پدیدار می‌شود. گفته می‌شود که از هر ۱۰۰ نوزاد، ۱ نفر به هیدرونفروز دچار است.

علائم هیدرونفروز

در حالت عادی ادرار با فشار کمی در مجاری ادراری جریان دارد. اگر مانعی در این مجاری ایجاد شود، فشار ادرار می‌تواند افزایش یابد. بعد از اینکه ادرار برای مدت زمانی طولانی جمع گردد، امکان دارد کلیه بزرگتر شود.

امکان دارد کلیه به حدی در اثر تجمع ادرار بزرگ شود که به اندام‌های اطراف خود فشار وارد کند. اگر این مشکل برای مدت زمانی طولانی درمان نشود، فشار آن می‌تواند به از دست رفتن عملکرد کلیه‌ها به طور دائمی بی‌انجامد.

علائم خفیف هیدرونفروز عبارتند از تکرر ادرار و افزایش تمایل به دفع ادرار. سایر علائم بالقوه و شدید که ممکن است تجربه کنید عبارتند از:

  • درد در شکم یا پهلو
  • حالت تهوع
  • استفراغ
  • درد هنگام دفع ادرار
  • تخلیۀ ناکامل مثانه
  • تب

اختلال در جریان ادرار احتمال ابتلا به عفونت مجاری ادراری (UTI) را افزایش می‌دهد. به همین دلیل است که این عفونت‌ها از رایج‌ترین عوارض جانبی هیدرونفروز هستند. برخی از نشانه‌های عفونت مجاری ادراری عبارتند از:

  • ادرار تیره
  • دفع ادرار دردناک
  • احساس سوزش هنگام دفع ادرار
  • جریان ضعیف ادرار
  • درد کمر
  • درد مثانه
  • تب
  • لرز

اگر به علائم هیدرونفروز دچار هستید، از پزشک وقت گرفته و برای صحبت کردن دربارۀ علائم‌تان به مطب او مراجعه کنید. عفونت‌های مجاری ادراری اگر درمان نشوند، ممکن است به مشکلات جدی‌تری نظیر پیلونفریت و سپتیسمی منجر گردند که به ترتیب عفونت در کلیه و عفونت در جریان خون یا مسمومیت خون می‌باشند.

دلایل هیدرونفروز

هیدرونفروز یک بیماری نیست، بلکه در اثر بیماری‌های درونی و بیرونی که بر روی کلیه و سیستم جمع‌آوری ادرار اثر می‌گذارند ایجاد می‌شود.

اروپاتی انسدادی یک طرفه حاد (acute unilateral obstructive uropathy) یکی از رایج‌ترین دلایل هیدرونفروز است. این عارضه عبارت است از بروز ناگهانی یک مانع در میزنای‌ها. میزنای‌ها لوله‌هایی هستند که کلیه‌ها را به مثانه متصل می‌کنند.

سنگ کلیه شایع‌ترین دلیل برای چنین انسدادی است، اما زخم و لخته‌های خون نیز می‌توانند باعث بروز اروپاتی انسدادی یک طرفه حاد شوند.

انسداد میزنای می‌تواند باعث بازگشت ادرار به داخل کلیه شود که این خود علت بروز ورم در کلیه است. به این بازگشت جریان ادرار، ریفلاکس ادراری (VUR) گفته می‌شود.

سایر دلایل احتمالی انسداد عبارتند از:

بیشتر بخوانید:
  • پیچ‌خوردگی در میزنای، جایی که میزنای به لگنچه کلیوی می‌رسد.
  • بزرگ شدن غده پروستات در مردان که می‌تواند ناشی از هایپرپلازی خوش‌خیم پروستات یا پروستاتیت باشد.
  • بارداری که می‌تواند بدلیل رشد جنین باعث ایجاد فشار شود.
  • تومورها در داخل یا اطراف میزنای.
  • باریک شدن میزنای در اثر صدمه یا نقص هنگام تولد.

تشخیص

تشخیص سریع این بیماری فوق‌العاده مهم می‌باشد. اگر این بیماری برای مدتی طولانی درمان نشود، می‌تواند باعث بروز آسیب‌های دائمی در کلیه‌ها شود.

پزشک شما احتمالا کار را با یک ارزیابی کلی از وضعیت سلامتی شما و سپس تمرکز بر علائم ادراری‌تان آغاز می‌کند. پزشک شاید بتواند با ماساژ آرام شکم و پهلو متوجه بزرگ شدن کلیه شود.

همچنین پزشک‌تان ممکن است از یک کاتتر برای خالی کردن مقداری از ادرار موجود در مثانه استفاده کند.

اگر پزشک نتواند مقدار زیادی از ادرار را به این روش خارج کند، این بدین معناست که انسدادی در مثانه یا مجرای ادرار وجود دارد. مجرای ادرار لوله‌ای است که ادرار را از مثانه به بیرون از بدن هدایت می‌کند.

همچنین امکان دارد که پزشک با استفاده از سی‌تی اسکن یا فراصوت، میزانِ ورم و محل انسداد را بررسی کند.

این دو اسکن به پزشک اجازه می‌دهند تا تصویری از داخل بدن را مشاهده کند، اما معمولا اسکن فراصورت کلیه روش استاندارد تشخیص هیدرونفروز می‌باشد. اسکن فراصوت اجازه می‌دهد تا پزشک نگاه نزدیکتری به کلیه بیمار داشته باشد.

گزینه‌های درمانی برای هیدرونفروز

درمان هیدرونفروز اساسا بر روی از بین بردن چیزی که جریان ادرار را مسدود کرده است تمرکز دارد. گزینۀ درمانی که پزشک برای شما انتخاب می‌کند به علت انسداد بستگی دارد.

اگر بیماری شما ناشی از انسداد میزنای باشد، ممکن است پزشک از روش‌های زیر استفاده کند:

  • وارد کردن لوله‌ای که اجازه می‌دهد تا ادرار موجود در میزنای به درون مثانه خالی گردد.
  • وارد کردن یک لوله نفروستومی که اجازه می‌دهد تا ادرار مسدود شده خالی شود.
  • تجویز آنتی‌بیوتیک‌ها برای کنترل عفونت.

ممکن است پزشک برای خارج کردن مانع به انجام جراحی نیاز داشته باشد. اگر چیزی مانند زخم بافت یا لخته خون علت انسداد باشد، شاید پزشک‌تان قسمت تحت تاثیر قرار گرفته را به طور کامل خارج کند. سپس پزشک می‌تواند دو سرِ سالمِ میزنای را به هم متصل کرده تا جریان عادی ادرار برقرار شود.

اگر سنگ کلیه علت هیدرونفروز باشد، ممکن است برای خارج کردن آن نیز به جراحی نیاز داشته باشید. برای انجام این کار، شاید پزشک جراحی اندوسکوپی را انجام دهد که استفاده از ابزار بسیار کوچک برای انجام عمل را شامل می‌شود. این فرآیند مدت زمان التیام یافتن و ریکاوری را به طور چشمگیری کاهش می‌دهد.

پزشک همچنین شاید آنتی‌بیوتیک برای شما تجویز کند. این دارو به شما کمک می‌کند تا از ابتلا به عفونت کلیه جلوگیری کنید.

دورنمای هیدرونفروز

اگر درمان را به موقع دریافت کنید، دورنمای این بیماری مثبت است. برای اینکه کلیه به عملکرد عادی خود بازگردد، خارج کردن مانع ضروری میباشد. اگر هیدرونفروز شما نیاز به جراحی داشته باشد، میزانِ موفقیت و ریکاوری کامل آن ۹۵ درصد تخمین زده می‌شود.

منبع healthline.com

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.