مولیبدن چیست و چه اثراتی در بدن دارد؟

0

همانند آهن و منیزیم، مولیبدن نیز یک ماده معدنی ضروری در بدن است. این ماده در خاک وجود دارد و از طریق مصرف سبزیجات و حیواناتی که گیاهخوارند، وارد رژیم غذایی ما می‌شود.

داده‌های موجود دربارۀ مولیـبدن موجود در مواد غذایی بسیار محدود است، زیرا این محتوا به نوع خاک استفاده شده برای مواد غذایی بستگی دارد.

اگرچه مقادیر مولیبـدن موجود در غذاها متنوع است، اما غنی‌ترین منابع این ماده معمولا لوبیاها، عدس‌ها، غلات و گوشت احشاء (به‌ویژه جگر و قلوه) هستند. منابع ضعیف‌تر مولیبدن عبارتند از سایر محصولات حیوانی، میوه‌ها و بسیاری از سبزیجات.

مطالعات نشان داده‌اند که بدن انسان مولیبدنِ موجود در برخی مواد غذایی – به‌ویژه محصولات سویا – را به خوبی جذب نمی‌کند. با این حال، این مسئله مشکلساز نیست، زیرا سایر مواد غذایی سرشار از مولیبدن هستند.

از آنجایی که بدن شما تنها به مقادیر بسیار کمی از این ماده نیاز دارد و مولیبدن به وفور در مواد غذایی مختلف یافت می‌شود، کمبود مولیـبدن امری نادر است. به همین دلیل، مردم معمولا نیازی به مصرف مکمل‌های مولیبدن ندارند، مگر آنکه دلیل پزشکی خاصی برای مصرف آنها وجود داشته باشد.

یک کوفاکتور برای آنزیم‌های مهم

مولیبدن برای بسیاری از فرآیندهای بدن حیاتی است.

وقتی این ماده را از طریق مواد غذایی دریافت می‌کنید، مولیـبدن از معده و روده به خون جذب می‌شود و سپس به کبد، کلیه‌ها و سایر نواحی بدن حمل می‌گردد.

مقداری از این ماده معدنی در کبد و کلیه‌ها ذخیره می‌شود، اما بخش عمدۀ آن به کوفاکتور مولیبدن تبدیل می‌گردد. مولیبدن اضافه از طریق ادرار از بدن دفع می‌گردد.

کوفاکتور مولیبدن چهار آنزیم ضروری را فعال می‌کند که مولکول‌های بیولوژیکی بوده و واکنش‌های شیمیایی بدن را کنترل می‌کنند. این چهار آنزیم عبارتند از:

  • سولفیت اکسیداز: سولفیت را به سولفات تبدیل کرده و از تجمع خطرناک سولفیت‌ها در بدن جلوگیری می‌کند.
  • آلدهید اکسیداز: آلدهیدها را تجزیه می‌کند که می‌توانند برای بدن سمی باشند. این آنزیم همچنین به کبد کمک می‌کند تا الکل و برخی داروها نظیر داروهای درمان سرطان را تجزیه کند.
  • زانتین اکسیداز: زانتین را به اوریک اسید تبدیل می‌کند. این واکنش به تجزیۀ نوکلئوتیدها – بلوک‌های ساختمانی DNA – در زمانی که به آنها دیگر نیازی نباشد کمک می‌کند. سپس این نوکلئوتیدها از طریق ادرار دفع می‌شوند.
  • ترکیب کاهندۀ میتوکندریال آمیدوکسیم (mARC): عملکرد این آنزیم هنوز به طور کامل مشخص نشده است، اما تصور می‌شود که محصولات جانبی سمیِ ناشی از سوخت و ساز را از بدن خارج می‌کند.

نقش مولیبدن در تجزیۀ سولفیت‌ها اهمیت ویژه‌ای دارد.

سولفیت‌ها به طور طبیعی در غذاها یافت می‌شوند و گاهی اوقات به‌عنوان نگهدارنده به غذا اضافه می‌گردند. اگر سولفیت‌ها در بدن جمع شوند، می‌توانند باعث برانگیختگی یک واکنش آلرژیک شده و با اسهال، مشکلات پوستی یا حتی مشکلات تنفسی همراه باشند.

افراد کمی به کمبود مولیبدن دچارند

اگرچه مکمل‌های مولیبـدن به طور گسترده در دسترس هستند، اما کمبود مولیبدن در افراد سالم بسیار نادر است.

تخمین زده می‌شود که مصرف روزانۀ مولیبدن در آمریکا ۷۶ میکروگرم برای زنان و ۱۰۹ میکروگرم برای مردان است.

این میزان از مقدار توصیه شده برای مصرف روزانه (RDA) در بزرگسالان بیشتر است که ۴۵ میکروگرم می‌باشد.

بیشتر بخوانید:

کمبود کوفاکتور مولیبدن

کمبود کوفاکتور مولیبدن یک بیماری ژنتیک بسیار نادر است که در آن نوزادان با فقدان توانایی ساخت کوفاکتور مولیبدن بدنیا می‌آیند.

بنابراین، این نوزادان نمی‌توانند چهار آنزیمی که بالاتر به آنها اشاره شد را فعال کنند.

این کمبود ناشی از یک جهش ژنِ ارثی و ارتجاعی است، بنابراین کودک باید ژن تحت تاثیر قرار گرفته را هم از پدر و هم از مادر به ارث برده باشد تا به این بیماری دچار شود.

نوزادان مبتلا به این بیماری هنگام بدنیا آمدن عادی به نظر می‌رسند، اما در عرض یک هفته ناخوش شده و تشنج‌هایی را تجربه می‌کنند که با درمان بهبود نمی‌یابند.

سطوح سمی سولفیت در خون این نوزادان جمع می‌شود، زیرا بدن آنها نمی‌تواند سولفیت را به سولفات تبدیل کند. این فرآیند به بروز ناهنجاری‌های مغزی و تاخیرهای شدید در توسعه کودک منجر می‌گردد.

متاسفانه، نوزادانی که هدف این بیماری قرار می‌گیرند، در اوایل دوران کودکی جان خود را از دست می‌دهند.

خوشبختانه این بیماری بسیار نادر میباشد. تا قبل از سال ۲۰۱۰، تنها حدود ۱۰۰ مورد از این بیماری در سراسر جهان گزارش شده است.

مولیبدن زیاد می‌تواند با عوارض جانبی جدی همراه باشد

همانند اغلب ویتامین‌ها و مواد معدنی، هیچ مزیتی در مصرف بیش از حد مولیبدن وجود ندارد.

در واقع اینکار می‌تواند به سلامتی‌تان آسیب برساند.

حداکثر میزان قابل تحمل (UL) بالاترین مقدار از یک ماده مغذی است که می‌توان آن را در روز مصرف کرد و احتمالا این مقدار برای اغلب مردم ضرری ندارد. مصرف بیشتر از میزان توصیه شده به طور مداوم توصیه نمی‌شود.

حداکثر میزان قابل تحمل (UL) برای مولیـبدن ۲۰۰۰ میکروگرم در روز است.

مسمومیت مولیبدن نادر است و مطالعات انسانی در این زمینه محدود می‌باشند. با این حال، سطوح بسیار بالای آن با کاهش رشد، نارسایی کلیه، ناباروری و اسهال ارتباط داده شده‌اند.

در موارد نادر، مکمل‌های مولیـبدن – حتی با دوزهای مناسب – باعث بروز عوارض جانبی جدی در انسان‌ها شده‌اند.

در یک مورد، مردی ۳۰۰ تا ۸۰۰ میکروگرم مولیبدن را روزانه و به مدت ۱۸ روز مصرف کرده بود. او تشنج، توهمات و آسیب مغز دائمی را تجربه کرد.

مصرف زیاد مولیبـدن با بروز این بیماری‌ها نیز ارتباط داده شده است:

  • علائم شبیه به نقرس
  • ضعف سلامت استخوان
  • کاهش باروری
منبع healthline.com

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.