ریتالین چیست و چه عوارضی دارد؟

0

ریتالین نام تجاری داروی متیل‌فنیدات (methylphenidate) است که تولید دوپامین و نوراپینفرین در مغز را تحریک می‌کند. متخصصان باور دارند که این دو ترکیب شیمیایی نقش مهمی را در اختلال کم توجهی – بیش فعالی (ADHD) ایفا می‌کنند. ازآنجایی‌که ریتالین اثر تحریک‌کننده بر مغز دارد، برخی از مردم به سوء مصرف آن دست می‌زنند.

در این مقاله به بررسی ریتالین و عوارض جانبی، مصارف، میزان مصرف و موارد احتیاط مرتبط با این دارو می‌پردازیم. همچنین این مقاله به موضوع اعتیاد به ریتالین می‌پردازد و اینکه آیا مصرف درازمدت آن برای انسان مضر است یا خیر.

عوارض جانبی ریتالین

همانند تمام داروها مصرف ریتـالین نیز می‌تواند با بروز عوارض جانبی همراه باشد. در جدول زیر برخی از عوارض جانبی احتمالی ریتالین درج شده‌اند:

عوارض بسیار شایع عوارض شایع عوارض نادر
عصبانیت اضطراب تشنج
بی‌خوابی تشویش تیک عصبی
ناراحتی معده بی‌قراری و احساس رعشه سکته مغزی
خشکی دهان سردرد اختلالات بینایی
عفونت دستگاه تنفسی فوقانی خواب‌آلودگی تاری دید
کاهش اشتها سرگیجه عملکرد غیرعادی کبد
حرکات غیرقابل‌کنترل و غیرارادی بیماری‌های پوستی ناشی از مصرف دارو
سرفه گرفتگی عضله
درد شکم واکنش‌های آلرژیک شدید
استفراغ اختلالات خون
سوزش معده
درد دندان
ضربان قلب سریع
افزایش فشارخون
راش
تب
ریزش مو
تعریق شدید
درد مفصل

مصارف ریتالین

سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) ریتالین را برای درمان اختلال کم توجهی – بیش فعالی (ADHD) در کودکان و بزرگ‌سالان تایید کرده است.

ADHD نوعی اختلال رفتاری است که توانایی بدن برای تمرکز و توجه کردن را تحت تاثیر قرار می‌دهد. تكانشگری و بیش‌فعالی از دیگر علائم این اختلال هستند.

همچنین ممکن است پزشکان ریتالین را به‌عنوان گزینۀ ثانویه برای درمان حمله خواب تجویز کنند.

حمله خواب یا نارکولپسی نوعی اختلال عصبیِ نادر است که الگوهای خوابیدن و راه رفتن فرد را تحت تاثیر قرار می‌دهد. افراد مبتلا به این اختلال ممکن است در طول روز احساس خستگی را تجربه کنند و حین انجام فعالیت‌های روزانه به‌طور ناگهانی به خواب فرو بروند.

ممکن است پزشکان ریتالین را برای کمک به کاهش خستگی در افراد مبتلا به سرطان یا برای درمان علائم افسردگی در سالمندان تجویز کنند.

برخی از مردم ریـتالین را به دلیل محرک بودن و اثری که بر حافظه دارد سوء مصرف می‌کنند. دولت ایالات متحده ریتالین را به‌عنوان مادۀ Schedule II طبقه‌بندی کرده است؛ یعنی خطر سوء مصرف آن بالا بوده و می‌تواند وابستگی جسمانی و روانی شدید در فرد مصرف‌کننده ایجاد کند.

میزان مصرف

ریتالین به شکل‌های زیر در دسترس است:

  • قرص ریتـالین با رهایش فوری که سریعاً بعد از خوردن در بدن فرد آزاد می‌شود.
  • قرص ریتـالین با رهایش کنترل‌شده که بعد از خوردن به‌طور تدریجی در بدن آزاد می‌شود.
  • پچ ریتالین که بر روی پوست چسبانده می‌شود.

در جدول زیر محصولات متیل‌فنیدات با دوزهای مختلف ذکر شده‌اند:

نام دارو فرمول نوع رهایش قدرت (دوز)
Ritalin خوراکی فوری ۵، ۱۰ و ۲۰ میلی‌گرم
Ritalin-SR خوراکی کنترل‌شده ۲۰ میلی‌گرم
Ritalin-LA خوراکی کنترل‌شده ۱۰، ۲۰، ۳۰ و ۴۰ میلی‌گرم
Daytrana پچ کنترل‌شده ۱۰، ۱۵، ۲۰ و ۳۰ میلی‌گرم

اختلال کم توجهی – بیش فعالی

براساس اطلاعات ارائه‌شده توسط کارخانۀ تولیدکنندۀ ریتـالین، کودکان ۶ سال به بالا می‌توانند روزانه دو مرتبه دوز ۵ میلی‌گرمی قرص ریتالین با رهایش فوری را مصرف کنند. ممکن است پزشک هر هفته دوز مصرف دارو را به میزان ۵ یا ۱۰ میلی‌گرم افزایش دهد تا به اثرگذاری مورد نظر برسد.

میانگین دوز مصرفی این دارو برای بزرگ‌سالان بین ۲۰ تا ۳۰ میلی‌گرم است.

همچنین امکان دارد پزشک نوع قرص را از رهایش فوری به رهایش کنترل‌شده یا بالعکس تغییر دهد. این کار باعث می‌شود تا بیمار در طول روز دوز کمتری دارو مصرف کرده اما در عین حال اثرات یکسانی را تجربه کند.

برای مصرف ریتالین به‌صورت موضعی می‌توان پچ Daytrana را حداکثر تا ۹ ساعت بر روی پوست قرار داد. معمولاً استفاده از این پچ با دوز ۱۰ میلی‌گرم شروع می‌شود اما ممکن است برخی از افراد به دوزهای بالاتری نیاز داشته باشند.

حداکثر دوز مصرفی برای ریتالین در کودکان و بزرگ‌سالان روزانه ۶۰ میلی‌گرم است.

حمله خواب

ریتالین به‌عنوان گزینۀ ثانویه برای درمان حمله خواب یا نارکولپسی استفاده می‌شود. اگر سایر داروها برای درمان حمله خواب موثر نباشند، ممکن است پزشک ریتـالین را برای بیمار تجویز کند.

بیشتر بخوانید:

پماد ویکس چیست؟

دوز معمول ریتالین برای درمان نارکولپسی بین ۵ تا ۱۰ میلی‌گرم است.

ریتالین

موارد احتیاط

هر کسی که به ریتالین یا داروهای حاوی متیل‌فنیدات حساسیت دارد نباید ریتالین مصرف کند.

افرادی که داروهای ضدافسردگی مهارکنندهۀ مونوآمین اکسیداز (MAOI) مصرف می‌کنند نیز باید از مصرف ریتـالین خودداری کنند، چراکه این دو دارو با یکدیگر تداخل دارند. کارخانۀ تولیدکننده ریتالـین توصیه می‌کند که بین مصرف ریتالین و مصرف داروهای MAOI باید ۱۴ روز فاصله باشد.

مصرف ریتالین می‌تواند فشارخون و ضربان قلب را به میزان کمی افزایش دهد، درنتیجه پزشکان برای تجویز این دارو برای افرادی که پرفشاری خون و تندتپشی دارند احتیاط می‌کنند.

برخی از گزارشات نشان می‌دهند که مصرف ریتالیـن در برخی از کودکان مبتلا به بیماری‌های قلبی باعث مرگ ناگهانی آن‌ها شده است.

افرادی که قلب‌شان ساختار غیرعادی دارد نیز نباید ریتالین مصرف کنند.

ازآنجایی‌که ریتالین می‌تواند علائم اختلالات روان‌پریشی و دوقطبی را بدتر کند، پزشک قبل از تجویز آن وضعیت روانی فرد را بررسی خواهد کرد.

در موارد نادر ریتالیـن می‌تواند وضعیت سندرم رینود را وخیم‌تر کند. سندرم رینود شرایطی است که در آن رگ‌های خونیِ موجود در انگشتان دست و پا در واکنش به هوای سرد و استرس، جریان خون به این نواحی را محدود می‌کنند.

اگر ریتالین مصرف می‌کنید، حتما هنگام قرارگیری در هوای سرد یا شرایط استرس‌زا انگشتان دست و پای خود را بررسی کنید و در صورت مشاهدۀ تغییر در آن‌ها، موضوع را به پزشکتان اطلاع دهید.

اعتیاد به ریتالین

مصرف ریتالین به میزان مناسب اعتیادآور نیست. بااین‌حال، افرادی که سوء مصرف ریتـالین دارند یا مقادیر بالایی از آن را مصرف می‌کنند، در خطر بروز وابستگی جسمانی و اعتیاد به این دارو قرار دارند.

آیا مصرف درازمدت ریتالین خطرناک است؟

پزشکان ریتالیـن را برای درمان ADHD یا حمله خواب تجویز می‌کنند که هر دو از بیماری‌های مزمن می‌باشند. تا به امروز هیچ آزمایش بالینی‌ای انجام نشده که اثرگذاری مصرف ریتالین بیش از ۴ هفته را ارزیابی کرده باشد.

پزشکانی که ریتالیـن را بیش از ۴ هفته برای بیمار تجویز می‌کنند به ارزیابی اثرگذاری این دارو در درازمدت و میزان خطر آن برای هر فرد می‌پردازند.

محققانی که نگران خطرات و اثرگذاری ریتالین در درازمدت هستند مطالعه‌ای به نام Attention Deficit Hyperactivity Disorder Drugs Use Chronic Effects (ADDUCE) را طراحی کردند.

این مطالعه به ارزیابی اثرگذاری ریتالین برای درمان ADHD در کودکان و نوجوانان می‌پردازد و همچنین اثرات این دارو بر موارد زیر را بررسی می‌کند:

  • رشد و توسعه
  • سلامت قلب و عروق
  • سلامت روان
  • سلامت اعصاب

ADDUCE مطالعه‌ای بزرگ بوده و ۲ سال است که در حال انجام می‌باشد و نتایج آن هنوز منتشر نشده‌ است. برای کسب اطلاعات بیشتر دربارۀ این مطالعه به وب‌سایت آن مراجعه کنید.

در برخی موارد کودکان و نوجوانان ریتالین را بیش از ۲ سال مصرف می‌کنند. برای بررسی میزان خطر و اثرگذاری این دارو در چنین دوره‌های طولانی به مطالعات بیشتری نیاز است.

زمان مراجعه به پزشک

اگر با مصرف ریتالین عوارض جانبی شدید را تجربه کردید، حتماً با پزشک خود در این باره صحبت کنید. در چنین شرایطی ممکن است پزشک میزان مصرف دارو را تغییر داده یا به‌طورکلی داروی دیگری را جایگزین کند.

مصرف ریتالیـن می‌تواند مشکلات درازمدتی را برای رشد کودکان ایجاد کند، بنابراین پزشکان معمولاً در صورت تجویز ریتالین برای کودکان آن‌ها را به دقت زیر نظر می‌گیرند. در مورد بزرگ‌سالان ممکن است پزشک به‌طور منظم فشارخون و ضربان قلب بیمار را بررسی کند، به‌خصوص اگر فرد سابقۀ بیماری‌های قلبی-عروقی داشته باشد.

افرادی که به علائم روان‌پریشی یا اختلال دوقطبی دچارند و ریتالـین مصرف می‌کنند باید زیر نظر پزشک باشند. داروهای محرک می‌توانند باعث بروز علائم روان‌پریشی شوند، حتی اگر فرد سابقۀ اختلالات روانی نداشته باشد.

در موارد نادر مصرف ریتالین می‌تواند باعث بروز نعوظ طولانی‌مدت و دردناک در آقایان شود. اگر با چنین مشکلی مواجه هستید، سریعاً به اورژانس مراجعه کنید.

منبع medicalnewstoday.com

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.