ویتامین K2 چیست و چه فوایدی دارد؟

0

اغلب مردم چیزی دربارۀ ویتامین K2 نمی‌دانند. این ویتامین در رژیم‌های غربی نادر است و توجه چندانی به آن نمی‌شود. با این حال، این مادۀ مغذیِ قدرتمند نقش مهمی را در بسیاری از جوانب سلامتی ایفا می‌کند. در واقع، کمبود ویتامین K2 در رژیم غذایی ممکن است دلیل ابتلای بسیاری از افراد به برخی از بیماری‌های مزمن باشد.

ویتامین K2 چیست؟

ویتامین K در سال ۱۹۲۹ به‌عنوان یک مادۀ مغذی ضروری برای لخته‌سازی خون کشف شد.

کشف ابتدایی توسط یک مجلۀ علمیِ آلمانی منتشر شد که این ویتامین در آن «Koagulationsvitamin» نام گرفت.

این ویتامین همچنین توسط یک دندانپزشک با نام وستون پرایس کشف شد. این دندانپزشک در اوایل قرن بیستم به مطالعۀ رابطۀ میان رژیم غذایی و بیماری در جمعیت‌های مختلف مشغول بود.

یافته‌های او نشان می‌دهند که رژیم‌های غیرصنعتی، سرشار از برخی مواد مغذی ناشناخته بودند و اینطور به نظر می‌رسید که از فرد در برابر پوسیدگی دندان و بیماری مزمن محافظت می‌کنند.

او به این مواد مغذی ناشناخته و مرموز لقب «activator X» داد که امروزه با نام ویتامین K2 شناخته می‌شود.

به طور کلی دو نوع ویتامین K وجود دارد:

  • ویتامین K1 (فیلوکینون): در غذاهای گیاهی مانند سبزیجات برگدار یافت می‌شود.
  • ویتامین K2 (مناکینون): در غذاهای حیوانی و غذاهای فرآوری‌شده یافت می‌شود.

ویتامین K2 خود نیز می‌تواند به چند نوع دیگر تقسیم شود که مهمترین آنها MK-4 و MK-7 هستند.

ویتامین‌های K1 و K2 چگونه کار می‌کنند؟

ویتامین K پروتئین‌هایی را فعال می‌کند که در لخته‌سازی خون، سوخت‌وساز کلسیم و سلامت قلب نقش دارند.

یکی از مهمترین عملکردهای این ویتامین تنظیم کردن رسوبِ کلسیم است؛ یعنی کلسیفیکاسیون (جمع شدن کلسیم) در استخوان‌ها را تشویق کرده و از کلسیفیکاسونِ رگ‌های خونی و کلیه‌ها جلوگیری می‌کند.

برخی از دانشمندان می‌گویند که نقش‌های ویتامین K1 و K2 بسیار از یکدیگر متفاوت هستند و بسیاری باور دارند که این دو باید به‌عنوان مواد مغذی متفاوت دسته‌بندی شوند.

این ایده توسط یک مطالعۀ حیوانی نیز حمایت می‌شود که در آن ویتامین K2 (MK-4) باعث کاهش کلسیفیکاسونِ رگ‌های خونی شد، در حالی که ویتامین K1 چنین اثری نداشت.

مشاهدات و مطالعات کنترل‌شده در انسان‌ها نیز نشان می‌دهند که مکمل‌های ویتامین K2 به طور کلی باعث بهبود سلامت استخوان و قلب می‌شوند، در حالی که ویتامین K1 فواید چندانی ندارد.

با این حال، به مطالعات انسانی بیشتری در این مورد نیاز است تا بتوان تفاوت‌های عملکردی میانِ ویتامین‌های K1 و K2 را به خوبی درک کرد.

فواید ویتامین K2 برای پیشگیری از بیماری قلبی

جمع شدن کلسیم در شریان‌های اطرافِ قلب، یکی از مهمترین عوامل خطر برای بیماری قلبی است.

بنابراین هرچیزی که بتواند تجمع کلسیم را کاهش دهد، ممکن است برای پیشگیری از بیماری قلبی مفید باشد.

این باور وجود دارد که ویتامین K به پیشگیری از رسوبِ کلسیم در شریان‌ها کمک می‌کند.

در یک مطالعۀ ۷ تا ۱۰ ساله، شرکت‌کنندگانی که بالاترین مصرف ویتامین K2 را داشتند، ۵۲ درصد کمتر در خطر ابتلا به کلسیفیکاسیونِ خون بودند و همچنین احتمال مرگ آنها در اثر بیماری قلبی، ۵۷ درصد کمتر بود.

در مطالعۀ دیگری که بر روی ۱۶۰۵۷ زن انجام شد، شرکت‌کنندگانی که بالاترین مصرف ویتامین K2 را داشتند، بسیار کمتر در خطر ابتلا به بیماری قلبی بودند. در ازای هر ۱۹ میکروگرم ویتامین K2 که در روز مصرف گردید، خطر بیماری قلبی ۹ درصد کاهش داشت.

بیشتر بخوانید:

از طرف دیگر، ویتامین K1 هیچ تاثیری در نتایج این دو مطالعه نداشت.

با این حال، فراموش نکنید که این مطالعات از نوع مشاهده‌ای هستند و نمی‌توانند علت و اثر را اثبات کنند.

ویتامین K1 در برخی مطالعات کنترل‌شده مورد استفاده قرار گرفته است و به نظر می‌رسد که بی‌اثر باشد.

به مطالعات کنترل‌شده و درازمدت برای بررسی اثرات ویتامین K2 بر روی قلب نیاز است.

بهبود سلامت استخوان و کاهش خطر پوکی استخوان

پوکی استخوان مشکلی رایج در کشورهای غربی است. این بیماری به ویژه در میان زنان سالمند شیوع بیشتری داشته و خطر بروز شکستگی استخوان در این افراد را به طور چشمگیری افزایش می‌دهد.

همانطور که بالاتر اشاره شد، ویتامین K2 در سوخت‌وساز کلسیم نقش مرکزی دارد. کلسیم ترکیب اصلی موجود در استخوان‌ها و دندان‌ها است.

ویتامین K2 باعث فعال‌سازی عملکردهای اتصالی دو پروتئین به کلسیم می‌شود؛ پروتئین matrix GLA و پروتئین اوستئوکلسین که برای ساخت و حفظ استخوان‌ها مفید هستند.

جالب این است که شواهد قابل‌توجهی از مطالعات کنترل‌شده نشان می‌دهند که ویتامین K2 ممکن است برای سلامت استخوان فواید چشمگیری داشته باشد.

بهبود سلامت دندان

محققین حدس می‌زنند که ویتامین K2 ممکن است بر روی سلامت دندان تاثیر بگذارد.

با این حال، مطالعات انسانی به طور مستقیم به بررسی این موضوع نپرداخته‌اند.

براساس مطالعات حیوانی و نقش ویتامین K2 در سوخت‌وساز استخوان، منطقی به نظر می‌رسد که این مادۀ مغذی در سلامت دندان‌ها نیز نقش داشته باشد.

یکی از اصلی‌ترین پروتئین‌های تنظیم‌کننده در سلامت دندان اوستئوکلسین است. این پروتئین برای سوخت‌وساز استخوان حیاتی بوده و توسط ویتامین K2 فعال می‌شود.

اوستئوکلسین مکانیسمِ رشد دنتین جدید (عاج دندان) را تحریک می‌کند که بافتی حاوی کلسیم است و در زیر مینای دندان قرار دارد.

باور می‌شود که ویتامین‌های A و D نیز نقش مهمی در این فرآیند دارند و به طور هماهنگ با ویتامین K2 فعالیت می‌کنند.

مبارزه با سرطان

سرطان یکی از شایع‌ترین دلایل مرگ‌ومیر در کشورهای غربی است.

اگرچه پزشکی مدرن راه‌هایی برای درمان سرطان کشف کرده است، اما موارد جدید ابتلا به سرطان همچنان در حال افزایش هستند.

بنابراین یافتن روش‌های پیشگیرانۀ موثر، از اهمیت بالایی برخوردار است.

دو مطالعۀ بالینی نشان می‌دهند که ویتامین K2 احتمالِ بروز دوبارۀ سرطان کبد را کاهش داده و دفعات نجات یافتن از این بیماری را افزایش می‌دهد.

بعلاوه، یک مطالعۀ مشاهده‌ای که بر روی ۱۱ هزار مرد انجام شده نشان می‌دهد که مصرف زیاد ویتامین K2 با کاهش ۶۳ درصدی سرطان پروستات پیشرفته همراه بوده است. در عین حال ویتامین K1 چنین اثری نداشته است.

با این حال، برای بررسی این ادعاها، به مطالعات باکیفیت و بزرگتری نیاز است.

منبع healthline.com

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.