الکترولیت ها چه عملکردی در بدن دارند؟

0

الکترولیت ها در بسیاری از فرآیندهای ضروری بدن نقش دارند، از جمله هدایتِ ایمپالس‌های عصبی، انقباض عضلات، حفظ آب بدن و تنظیم سطوح pH بدن. بنابراین شما باید مقدار کافی و مناسبی از الکترولیت ها را از طریق رژیم غذایی دریافت کنید تا بدن‌تان عملکرد مطلوبی داشته باشد. در این مقاله به بررسی الکترولیت ها و عملکرد آنها در بدن می‌پردازیم.

الکترولیت ها چه هستند؟

الکترولیت یک واژۀ کلی برای توصیفِ ذراتی است که بارِ الکتریکیِ مثبت یا منفی حمل می‌کنند.

در دنیای تغذیه، این واژه به مواد معدنی ضروری که در خون، عرق و ادرار وجود دارند اشاره دارد.

وقتی این مواد معدنی در مایع حل می‌شوند، الکترولیت ها – یون‌های مثبت یا منفی که در فرآیندهای متابولیک استفاده می‌شوند – را تشکیل می‌دهند.

الکترولیت‌های موجود در بدن عبارتند از:

  • سدیم
  • پتاسیم
  • کلرید
  • کلسیم
  • منیزیم
  • فسفات
  • بی‌کربنات

این الکترولیت‌ها مورد نیازِ فرآیندهای مختلفی در بدن هستند، از جمله عملکرد عصبی و عضلانی مطلوب، حفظ تعادل اسید و حفظ سطوح آب بدن.

ضروری برای عملکردهای حیاتی بدن

الکترولیت ها برای حفظ عملکرد سیستم عصبی و عضلات و همچنین تعادلِ محیط درونیِ بدن حیاتی هستند.

عملکرد سیستم عصبی

مغز شما سیگنال‌های الکتریکی را از طریق سلول‌های عصبی ارسال می‌کند تا با سلول‌ها در سراسر بدن ارتباط داشته باشد.

به این سیگنال‌ها ایمپالس‌های عصبی گفته می‌شود که از طریق بروزِ تغییراتِ بار الکتریکی در غشای سلول عصبی ایجاد می‌شوند.

این تغییرات در اثر حرکت الکترولیت سدیم در غشای سلول عصبی اتفاق می‌افتند.

این اتفاق باعث ایجاد یک واکنش زنجیره‌ای می‌شود که یون‌های سدیم بیشتری را در کنار طولِ آسه سلول عصبی حرکت می‌دهد (و بار را تغییر می‌دهد).

عملکرد عضلانی

الکترولیت کلسیم برای انقباض ماهیچه مورد نیاز است.

این الکترولیت به فیبرهای ماهیچه اجازه می‌دهد تا در کنار یکدیگر قرار گرفته و با کوچک شدن ماهیچه و انقباض آن، بر روی یکدیگر حرکت داشته باشند.

منیزیم نیز در این فرآیند نقش دارد و باعث می‌شود تا فیبرهای ماهیچه بعد از انقباض آرام شده و به سمت بیرون قرار بگیرند.

آبرسانی بدن

آبِ موجود در بیرون و داخلِ هر سلول در بدن باید همواره در مقدار مطلوبی باشد.

الکترولیت‌ها، به ویژه سدیم، از طریق فرآیند اسمز (گذرندگی) به حفظ تعادل مایع کمک می‌کنند.

اسمز فرآیندی است که در آن آب از دیوار غشای سلولی عبور می‌کند و از یک محلول رقیق (آب بیشتر و الکترولیت‌های کمتر) به محلولی غلیظ‌تر (آب کمتر و الکترولیت‌های بیشتر) تبدیل می‌گردد.

این فرآیند از ترکیدن سلول‌ها در اثر بیش از حد پُر بودن یا کوچک شدن آنها در اثر کمبود آب جلوگیری می‌کند.

سطوح داخلی pH

برای سالم ماندن، بدن شما به تنظیم pH داخلی نیاز دارد.

بیشتر بخوانید:

pH مقیاسی است که نشان می‌دهد یک محلول چقدر اسیدی یا قلیایی می‌باشد. این مقیاس در بدن از طریق بافرهای شیمیایی یا اسیدهای ضعیف و بیس‌ها تنظیم می‌شود، که برای به حداقل رساندن تغییرات محیط داخلی بدن مفید هستند.

به طور مثال، خون شما از طریق باقی ماندن pH در حدود اعداد ۷٫۳۵ تا ۷٫۴۵ تنظیم می‌شود. اگر pH از این مقدار منحرف گردد، بدن‌تان دیگر نمی‌تواند عملکرد مطلوبی داشته باشد و بدحال می‌شود.

تعادل مناسبِ الکترولیت ها برای حفظ سطح pH در خون ضروری می‌باشد.

عدم تعادل الکترولیت ها برای سلامتی مضر است

در برخی شرایط، سطح الکترولیتِ خون ممکن است بیش از حد بالا رفته یا پایین آید و باعث عدم تعادل شود.

بروز اختلالات در الکترولیت ها می‌تواند اثر مخربی بر روی سلامتی داشته باشد و حتی در موارد نادر به مرگ منجر شود.

عدم تعادل الکترولیت ها معمولا در اثر کمبود آب بدن اتفاق می‌افتد که ناشی از گرمای زیاد، استفراغ یا اسهال است. به همین دلیل است که باید به جبرانِ مایعات از دست رفته هنگام گرما یا بیماری توجه ویژه‌ای داشته باشید.

برخی از بیماری‌ها، از جمله بیماری کلیه، اختلالات خوردن و آسیب‌هایی نظیر سوختگی‌های شدید، می‌توانند باعث بروز عدم تعادل الکترولیت شوند.

اگر با یک اختلال الکترولیت خفیف مواجه هستید، احتمالا علائمی را تجربه نخواهید کرد.

با این حال، عدم تعادل شدید می‌تواند با این علائم همراه باشد:

  • خستگی
  • ضربان قلب سریع یا نامنظم
  • بی‌حسی و مور مور شدن
  • گیج بودن
  • ضعف عضلانی و گرفتگی
  • سردرد
  • تشنج

اگر فکر می‌کنید که با عدم تعادل الکترولیت مواجه هستید، حتما دربارۀ علائم‌تان با پزشک مشورت کنید.

آیا تعریق زیاد باعث کمبود الکترولیت می‌شود؟

وقتی عرق می‌کنید، هم آب از دست می‌دهید و هم الکترولیت (به ویژه سدیم و کلرید).

در نتیجه، دوره‌های طولانیِ ورزش یا فعالیت، به ویژه در گرما، می‌توانند به طور چشمگیری باعث از دست رفتن الکترولیت شوند.

تخمین زده می‌شود که هر لیتر عرق به طور میانگین حاوی ۴۰ تا ۶۰ میلی‌مول (mmol) سدیم است. اما میزانِ الکترولیت از دست رفته از طریق تعریق در هر فرد می‌تواند متفاوت باشد.

در آمریکا حداکثر مقدار توصیه شده برای مصرف سدیم در روز ۲۳۰۰ میلی‌گرم است که برابر است با ۶ گرم یا ۱ قاشق چایخوری نمک آشپزخانه.

از آنجایی که حدود ۹۰ درصد از مردم آمریکا بیش از این مقدار سدیم مصرف می‌کنند، اغلب آنها نیازی به جبرانِ سدیم از دست رفته از طریق تعریق ندارند.

با این حال، برخی از گروه‌های جمعیتی نظیر ورزشکاران استقامتی که بیش از دو ساعت ورزش می‌کنند یا کسانی که در گرمای شدید ورزش دارند، ممکن است برای جبران سدیم از دست رفته به مصرف نوشیدنی‌های غنی شده با الکترولیت (نوشیدنی‌های ورزشی) نیاز داشته باشند.

برای سایر افراد، دریافت سدیم کافی از طریق غذاها و نوشیدن آب برای حفظ آب بدن کافی است.

منابع غذایی الکترولیت ها

بهترین روش برای برقراری تعادل الکترولیت، دنبال کردن یک رژیم غذایی سالم است.

میوه‌ها و سبزیجات اصلی‌ترین منابع غذایی الکترولیت ها هستند. با این حال، در رژیم‌های غربی، یکی از رایج‌ترین منابع سدیم و کلرید نمک آشپزخانه می‌باشد.

برخی از غذاهای حاوی الکترولیت عبارتند از:

  • سدیم: ترشی‌جات، پنیر و نمک.
  • کلرید: نمک آشپرخانه.
  • پتاسیم: میوه‌ها و سبزیجات نظیر موز، آووکادو و سیب‌زمینی شیرین.
  • منیزیم: دانه‌های گیاهی و مغزهای خوراکی.
  • کلسیم: لبنیات، جایگزین‌های لبنیات که غنی شده‌اند و سبزیجات برگدار سبز و تیره.

الکترولیت‌هایی نظیر بی‌کربنات به طور طبیعی در بدن تولید می‌شوند، بنابراین نیازی نیست که نگران دریافت آن از طریق رژیم غذایی باشید.

منبع healthline.com

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.