یرقان یا زردی چیست و چه دلایلی دارد؟

0

یرقان واژه‌ای پزشکی است که زرد شدن پوست و چشم‌ها را توصیف می‌کند. یرقان به خودیِ خود بیماری نیست، اما نشانه‌ای از چندین بیماری احتمالی می‌باشد. یرقان یا زردی زمانی رخ می‌دهد که مقادیر زیادی از بیلی‌روبین در بدن فرد وجود داشته باشد. بیلی‌روبین یک رنگدانۀ زرد است که از طریق تجزیۀ گلبو‌های مردۀ قرمز خون در کبد ایجاد می‌شود. در حالت عادی، کبد بیلی‌روبین را به همراه گلبول‌های قرمز قدیمی از بدن خارج می‌کند.

یرقان ممکن است نشانگر یک مشکل جدی در عملکرد گلبو‌لهای قرمز خون، کبد، کیسه صفرا یا لوزالمعده باشد.

بیماری‌هایی که باعث بروز یرقان می‌شوند

بسیاری از بیماری‌های داخل بدن می‌توانند باعث زردی پوست شوند. در ادامه فهرستی از این بیماری‌ها را آورده‌ایم.

هپاتیت

  • این بیماری التهابی کبد ناشی از عفونت، بیماری خودایمنی، خونریزی شدید، مصرف دارو، مصرف مواد، سموم یا الکل است.
  • می‌تواند حاد یا مزمن باشد که به علت هپاتیت بستگی دارد.
  • خستگی، بی‌حالی، کاهش اشتها، حالت تهوع، استفراغ، خارش پوست، درد در قسمت بالایی و راست شکم، زردی پوست یا چشم‌ها و تجمع مایعات در شکم از علائم احتمالی هستند.

یرقان نوزاد

  • یرقان نوزاد عارضه‌ای رایج است و زمانی رخ می‌دهد که نوزاد بعد از تولد، سطح بالایی از بیلی‌روبین را در خون داشته باشد.
  • این مشکل معمولا بعد از مدتی و با رشد کبدِ نوزاد و غذا خوردن او به طور خودکار برطرف می‌شود و بیلی‌روبین از بدن دفع می‌گردد.
  • سطوح بسیار بالای بیلی‌روبین می‌توانند نوزاد را در خطر ناشنوایی، فلج مغزی یا سایر آسیب‌های مغزی قرار دهند. بنابراین، در صورت بروز یرقان بعد از تولد، این عارضه باید با دقت زیر نظر باشد.
  • اولین نشانۀ یرقان زرد شدن پوست یا چشم‌ها است که ۲ تا ۴ روز بعد از تولد شروع شده و ممکن است قبل از بروز در سراسر بدن، ابتدا در صورت پدیدار گردد.
  • علائم افزایش خطرناک سطوح بیلی‌روبین عبارتند از یرقانی که پخش شده یا با گذر زمان شدید‌تر شده باشد، تب، تغذیۀ نامناسب، سستی و گریه کردن با صدای زیر.

یرقان شیر پستان

  • این نوع یرقان با شیردهی ارتباط دارد.
  • معمولا یک هفته بعد از بدنیا آمدن کودک رخ می‌دهد.
  • اغلب مشکلساز نیست و در نهایت به طور خودکار برطرف می‌شود.
  • این یرقان باعث تغییر رنگ پوست و سفید‌ی‌های چشم به رنگ زرد، خستگی، وزن نگرفتن و گریه کردن با صدای زیر می‌شود.
بیشتر بخوانید:

تالاسمی

  • تالاسمی یک اختلال خون ارثی است که باعث می‌شود بدن شکل غیرعادی‌ای از هموگلوبین را تولید کند.
  • این اختلال به نابودی بیش از حدِ گلبول‌های قرمز خون منجر شده و باعث بروز کم‌خونی می‌شود.
  • تالاسمی سه نوع اصلی دارد که علائم و شدت مختلفی دارند.
  • علائم این بیماری عبارتند از بدشکلی استخوان (به‌ویژه در صورت)، ادرار تیره، تاخیر در رشد و توسعه، خستگی بیش از حد و زردی یا رنگ‌پریدگی پوست.

سرطان لوزالمعده

  • سرطان لوزالمعده زمانی رخ می‌دهد که سلول‌های لوزالمعده – که عضوی حیاتی است و در زیر معده قرار دارد – سرطانی شده و خارج از کنترل رشد کنند.
  • شناسایی سرطان لوزالمعده ممکن است دشوار باشد و معمولا در مراحل پیشرفته بیماری تشخیص داده می‌شود.
  • علائم شایع این سرطان عبارتند از کاهش اشتها، کاهش وزن غیرارادی، درد معده یا درد قسمت پایینی کمر، لخته‌های خون، یرقان (زردی پوست و چشم‌ها) و افسردگی.

هپاتیت نوع B

  • عفونت ناشی از ویروس هپاتیت ب باعث بروز این نوع التهاب کبد می‌شود.
  • از طریق این موارد منتقل می‌شود: تماس مستقیم با خون دارای عفونت، تزریق با سرنگ آلوده یا به اشتراک گذاشتن سرنگ، انتقال از مادر به فرزند در حین زایمان، رابطۀ جنسی دهانی، واژنی و مقعدی بدون کاندوم، استفاده از تیغ یا سایر وسایل شخصی که به مایع دارای عفونت آلوده باشند.
  • علائم رایج هپاتیت نوع B عبارتند از خستگی، ادرار تیره، درد مفصل و ماهیچه، کاهش اشتها، تب، ناراحتی معده، ضعف و زرد شدن سفیدی چشم‌ها یا پوست.
  • عوارض جانبی عفونت هپاتیت ب عبارتند از زخم کبد (سیروز)، نارسایی کبد، سرطان کبد و مرگ.
  • عفونت هپاتیت ب از طریق روند ایمن‌سازی قابل پیشگیری است.

کمبود گلوکز ۶-فسفات دهیدروژناز (G6PD)

  • این تداخل ژنتیک به کاهش مقدار گلوکز ۶-فسفات دهیدروژناز در خون منجر می‌شود.
  • کمبود گلوکز ۶-فسفات دهیدروژناز به تجزیۀ گلبول‌های قرمز خون، نابودی دائمی آنها و در نهایت به کم‌خونی همولیتیک ختم می‌گردد.
  • کم‌خونی می‌تواند از طریق خوردن لوبیای فاوا و حبوبات، تجربۀ عفونت یا مصرف برخی از داروها برانگیخته شود.
  • خستگی، زرد شدن پوست و چشم‌ها، تنگی نفس، ضربان قلب سریع، تیرگی یا زرد-نارنجی بودن ادرار، رنگ‌پریدگی پوست و سرگیجه از علائم احتمالی این کمبود هستند.

سایر دلایل یرقان

  • هپاتیت نوع C
  • هپاتیت نوع E
  • بیماری کبد الکلی
  • هپاتیت نوع D
  • سنگ‌های کیسه صفرا
  • هپاتیت نوع A
  • سیروز
  • انسداد مجاری صفرا
  • کم‌خونی داسی‌شکل
  • سرطان کبد
  • پانکراتیت (التهاب لوزالمعده) حاد
  • کم‌خونی همولیتیک خودایمنی ایدیوپاتی
  • واکنش ناسازگار ABO
  • کم‌خونی همولیتیک ایمنی ناشی از دارو
  • تب زرد
  • بیماری ویل
منبع healthline.com

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.